Dla wielu Hubble jest znany ze zdumiewających zdjęć obiektów niebieskich.
Ale wśród astronomów jest podziwiany za dostarczanie cennych danych,
które pomogły zrewolucjonizować wiele dziedzin astronomii
w ciągu ostatnich 27 lat.
Oto druga część przeglądu
niektórych z najważniejszych odkryć Hubble'a.
Największe odkrycia Hubble'a - część II
W pierwszym odcinku
widzieliśmy jak Hubble badał wczesny Wszechświat,
określił jego wiek, oraz pomógł w poszukiwaniu nieuchwytnej ciemnej energii.
Jednak ciemna energia
nie była jedyną niewidoczną rzeczą którą Hubble pomógł ujawnić.
Teleskop przeprowadził obserwacje ogromnego pasa nocnego nieba,
szukając śladów równie tajemniczej - choć całkiem odmiennej -
ciemnej materii.
Astronomowie użyli Hubble'a by stworzyć mapę zwyczajnej, widzialnej materii,
na podstawie której wyznaczyli wielkoskalowy rozkład ciemnej materii
badając jak jej wpływ grawitacyjny
zaburza światło na zdjęciach.
Mapy takie jak te są kluczowym krokiem
do zrozumienia tego tajemniczego składnika Wszechświata.
Choć ciemna materia pozostaje tajemnicza,
Hubble uchylił rąbka tajemnicy otaczającej kosmiczne potwory
kryjące się w centrach większości galaktyk:
supermasywne czarne dziury.
Wykorzystując możliwości obserwacji spektroskopowych,
Hubble zajrzał do jąder galaktyk i odkrył że tamtejsze gwiazdy
poruszały się po ciasnych orbitach z ogromnymi prędkościami.
To dziwne zachowanie
wskazywało na obecność prawdziwie kolosalnego pola grawitacyjnego -
wytwarzanego przez supermasywną czarną dziurę.
Był to pierwszy twardy dowód ich istnienia!
Dzisiaj wiadomo, że czarne dziury leżą w centrach
prawie wszystkich galaktyk.
Niektóre z nich są bardzo aktywne
pochłaniając gaz ze swego otoczenia -
a nawet całe gwiazdy!
W 2008r. Hubble uwidocznił po raz pierwszy coś innego.
Badając jasną gwiazdę Fomalhaut,
teleskop odkrył maleńki punkt światła
w otaczającym ją szerokim dysku pyłowym.
Hubble zwrócił uwagę na poszukiwanie planet,
wykonując pierwsze bezpośrednie widzialne zdjęcie planety
w innym układzie gwiezdnym.
Choć nie było to jego pierwotnym celem,
Hubble zasłynął jako poszukiwacz planet -
w szczególności badając atmosfery egzoplanet.
Skład chemiczny atmosfery planety
zostawia unikalny ślad w świetle gwiazdy które przechodzi przez tą atmosferę.
W ten sposób,
Hubble dokonał pierwszej analizy atmosfery super-Ziemi,
znadującej się w odległości 40 lat świetlnych.
A w przyszłości,
może Hubble mógłby znaleźć oznaki życia w jednym z takich śladów.
Oprócz odkrywania i obrazowania egzoplanet,
Hubble zrewolucjonizował także naszą wiedzę
na temat formacji planet.
Badając Wielką Mgławicę w Orionie Hubble dokonał zadziwiającego odkrycia
że co najmniej połowa gwiazd w tym rejonie
była otoczona rozległymi wirującymi dyskami gazowo-pyłowymi -
surowcem potrzebnym do formacji planet.
Przed badaniami Hubble'a
potwierdzono istnienie tylko jednego układu planetarnego.
Obserwacje Hubble'a pokazały że planety są formowane
wokół większej liczby gwiazd niż sądzono,
zwiększając szanse istnienia tam życia.
Obok formacji planet,
Hubble'a zawsze interesowały narodziny, życie i śmierć
ich macierzystych gwiazd.
Wysoka zdolność rozdzielcza Hubble'a była kluczowa
w badaniu rejonów formacji gwiazd,
w Drodze Mlecznej i innych galaktykach;
a jego możliwości obserwacji w podczerwieni pozwoliły mu zajrzeć przez
gęste obłoki pyłu i gazu obecne w tych rejonach.
Śmierć gwiazdy może być tak piękna i interesująca jak jej narodziny.
Hubble obserwował gwiazdy podobne do Słońca
kiedy docierają dokresu swego życia tworząc mgławice planetarne,
oraz masywne gwiazdy kończące życie jako supernowe,
Badając je w różnych stadiach ich życia,
Hubble pozwolił nam stworzyć bardziej kompletny obraz gwiazd,
elementów budujących galaktyki.
Przez ostatnie 27 lat Hubble - tak jak przyroda -
przeszedł nasze najśmielsze oczekiwania.
I bez wątpienia będą one dalej zaskakiwać nas w przyszłości.
Transkrypcja: ESA/Hubble; tłumaczenie: Mariusz Herbich.