За сето време додека луѓето знаеле дека ѕвездите на небото
се други сонца, самите се прашувале:
Дали околу овие сонца орбитираат планети? Дали таму постои живот?
Дали сме сами во Вселената?
Со откривањето на првата егзо-планета пред 25 години,
Хабл е еден од многуте инструменти
кој се користи за да се даде одговор на овие прашања.
А астрономите го користат во потрагата по живот на други планети.
Хабл, егзо-планети и потрагата по живот
25 години поминале од откривањето на првата егзо-планета
и осум години откако Хабл го снимил првиот вонземски свет.
Додека во почетокот знаевме само за неколку, многу масивни егзо-планети
повеќе од кои беа близу до нивната родителска ѕвезда-
денес знаеме за повеќе од 3000.
Тие имаат различна големина
и орбитираат околу различни видови на ѕвезди на различна оддалеченост.
Но една работа до сега не е пронајдена: доказ за живот.
Без оглед на напредокот кој беше направен во последните децении,
потрагата по егзо-планети се уште претставува предизвик.
Тие се кријат во сенка и не емитираат никаква светлина.
Сета ѕвездена светлина која ја рефлектираат е задушена
од сјајноста на нивната родителска ѕвезда.
Сето ова ја отежнува потрага по планети налик Земјата
во т.н зона погодна за живот - регион околу ѕвездата
каде може да постои течна вода на површината на планетата.
А водата е неопходна за сите познати форми на живот.
Водата ја задржува течната агрегатна состојба во одреден опсег на температури.
Ако планетата орбитира премногу близу до ѕвездата, водата ќе испари.
Ако е премногу далеку, водата ќе замрзне.
Тенкиот појас помеѓу овие екстреми, зоната погодна за живот,
го претставува најверојатниот дом на вонземски живот.
Затоа ако знаеме каде да гледаме,
како ќе знаеме дали на една планета постои вонземски живот?
Ниту еден од сегашните или идните телескопи
е способен да ја сними површината на една планета.
Но радио телескопите продолжуваат да бараат пораки
од други цивилизации, со надеж дека тие се исто толку љубопитни како и ние.
Можеби ќе ни се посреќи и ќе најдеме знаци на напредни цивилизации.
Нешто како прстенест свет, голема вештачка структура изградена околу една ѕвезда.
Но шансите да се направи едно вакво откритие се многу мали.
Во потрагата по живот, оптичките и инфра-црвените телескопи,
се фокусирани на анализа на атмосферите на егзо-планетите.
Живот може да го промени
составот на атмосферата на една планета и таквата промена може да биде голема.
Кислородот во земјината атмосфера бил ослободен
пред милијарди години од страна на микроскопски организми.
Ако слични процеси се имаат случено на други планети,
можеби ќе го откриеме во спектарот на таа планета.
Од крајот на 2016 година,
европските астрономи ќе користат речиси 500 орбити на Хабл
- што е еднакво на еден месец опсервации -
за да направат детална студија на атмосферата на стотици,
веќе познати егзо-планети.
Хабл и порано има проучувано вонземски атмосфери,
но оваа програма нуди неприкосновена шанса
да се научи нешто повеќе од порано.
Податоците што ќе бидат собрани од Хабл во следните месеци
ќе претставуваат основа за идни студии.
А со моќта на последователните
телескопи од идната генерација во Вселената и на Земјата
астрономите можеби ќе бидат поблиску
до откривање на живот на други места во Вселената.
Транскрипција на ESA/Hubble. Превод на Андреј Стојчевски.