Во 2016, Хабл ја прослави 26 - та година во Вселената.
Повеќе од четвртина век поминати во интригантни опсервации и извонредни откритија.
Што останува да биде направено од Хабл и од идниот вселенски телескоп Џејмс Веб?
Ги прашавме астрономите кои работеле со и на телескопите
што тие мислат дека треба да очекуваме во следните години.
Работите на кои мислите се менуваат брзо,
па прашањата кои ги поставуваме денес,
во многу случаи само што сме започнале да размислуваме за нив.
Тоа се нови прашања,
па опсерваториите кои имаат
трансформациски способности како Хабл или Веб
кои можат да те однесат таму каде што не си бил порано,
да те натераат да мислиш на прашања кои ги немаш поставено порано,
можат многу брзо да го поместат целото поле напред
Хабл е еден од најуспешните астрономски инструменти во историјата
и има оставено свој траг во речиси секоја област од астрономијата.
Но неговите достигања се простираат и надвор од науката
во поширокото општество.
Хабл отсекогаш бил телескоп за јавноста
и како таков го има сменето погледот на човештвото за Вселената.
Па, сметам дека Хабл се покажа револуционерен во полето
а бидејќи јавноста може да биде во контакт со Вселената
и да се почувствува дел од неа.
Не само што, мислам како научник,
имам многу работи да кажам за големите можности за науката
но исто така мислам дека е голема можност за јавноста да се сретне со науката,
и средбата со Вселената беше исклучително добра.
Најголемото достигнување на хабл беше
отворањето на целата Вселена кон нас
на начин кој не можевме да го замислиме порано.
Мислам дека кумулативниот збир на сите опсервации на Хабл
ни овозможија различен поглед
за изгледот на Вселената
и нашето место во неа
што беше навистина револуционерно.
Местото на Хабл во популарната култура
ја инспирира јавноста да размислува поинаку за Вселената,
а истото ќе го прави и во иднина.
Но и неговата човечка привлечност исто така изврши влијание врз работата
и животот на
многу астрономи кои ги изградиле своите кариери околу него.
Се развивав со Хабл уште од почетокот на мојата работа во астрономијата
па затоа Хабл стана мој многу близок пријател
и поминував низ сите падови и скокови на Хабл
и кога во случај на дефект му требаше помош
и сум возбуден од човечкиот аспект со тоа што
беше потребно астронаути да заминат во Вселената и да го поправат
и јас имав можност да се сретнам со неколку од нив.
Зад науката постои многу човечка приказна
за истражување на Вселената,
која ја сметам за фасцинантна
и гледајќи како следната голема опсерваторија се спрема за лансирање
претставува возбудлив момент,
затоа се надевам дека ќе ја имам можноста
да ја искористам самиот.
Како што астрономите кои пораснаа со Хабл
го очекуваат лансирањето на вселенскиот телескоп Џејмс Веб
клучното прашање кое треба да се постави е: што му останува на Хабл?
Што уште треба да ни покаже?
Ќе ги истражиме ѕвездите во други галаксии,
за да обезбедиме докази за некои од денешните мистерии
и ќе ја истражиме пространата Вселената,
не само во просторот туку и во времето,
и навистина треба да погледнеме назад во времето
за да разбереме што се случувало во почетокот од создавањето на Вселената.
На пример за создавањето на ѕвездите или дали тоа било многу различно,
дали имаме нешто кое што е поврзано во услови на создавање на ѕвездите кое е поврзано со космологијата
или дали тоа се случува секаде на ист начин
независно од време, космичкото време во кое овие ѕвезди биле создадени.
Мислам дека ќе научиме многу за начинот на кој се создаваат ѕвездите,
и сметам дека ќе научиме повеќе за
тоа што се случувало во раната Вселената.
Иако тоа е еден од основните научни цели на Веб,
сепак, податоците од Хабл ќе бидат потребни за да се добие контекст,
и затоа сметам дека тоа се многу големи области.
Мистериите кои се кријат во раната Вселена,
и откривањето на првите галаксии кои егзистирале во неа,
се области кои ќе бидат совладани од тимовите на Хабл и Веб.
Новата соработка помеѓу овие телескопи ќе го однесат Хабл во иднината
со истиот голем потенцијал за откритија кој го гледавме во последните 26 години.
Инфра - црвените фотографии од Веб ќе ни обезбедат слики и информации
со јасност која ја има Хабл на оптичка и ултра - виолетова бранова должина.
И кога ќе гледаш еден астрономски објект на една бранова должина
веднаш сакаш да знаеш како изгледа во друга боја или на друга бранова должина
и затоа имајќи две од нив
секако дека ќе биде помоќно отколку да се има само една од нив.
Затоа ќе може ли Хабл, со помошта на Џејмс Веб,
да ги раше мистериите во модерната астрономија?
Корените на Вселената,
создавањето на ѕвездите,
природата на темната материја и темната енергија?
Одговорот е дека никој не знае.
И како што беше случај со минатото,
не се само новите одговори, туку и новите
и незамисливи прашања
поставени од телескопите како што е хабл
кои ги прават револуционерни.
А Хабл е спремен да одговори на предизвикот.
Општо земено, влегуваме во нова територијата во многу области на астрономијата
и во последните 26 години откривме дека Вселената
и исполнета со темна енергија која ја забрзува нејзината експанзија;
откривме егзо - планети;
Постојат новини во физиката и астрономијата
за кои не знаевме дека постојат кога Хабл беше лансиран
па затоа сметам дека тоа е една голема фасцинантност во астрономијата
така што не знаеме што ни претстои во иднината,
а со овие моќни опсерватории во Вселената во исто време
Убеден сум дека во иднина ќе дојдеме до нови откритија.
Сметам дека овие нови иструменти ќе ни приредат многу изненадувања
кои не ги очекуваме сега
и сметам дека тоа е навистина местото, времето
за возбудливи откритија.
Постои уште многу работа во астрономијата
и астрономите ќе продолжат да работат со Хабл за да ја разберат Вселената.
Спремни сме да бидеме изненадени од природата.
Како дете ги учиш основите, дека Вселената
е незапирлива и дека ѕвездите се вечни,
и дека Вселената е помалку или повеќе статична.
И кога почнеш да работиш во ова ново поле ја разбираш неговата динамика,
колку работите се менат,
и тоа колку твоите разбирања се менат, што е исто толку значајно.
Во таа смисла, сметам дека е навистина возбудливо да се биде дел од нешто
каде секојдневно доаѓаш и знаеш дека следното големо откритие
е оддалечено на само неколку часа и неколку денови
и таков е начинот на кој работи Хабл
и таков ќе биде начинот на Веб.
Транскрипција на ESA/Hubble; Превод на Андреј Стојчевски.