La Universo montras sin en diverseco de koloroj
Eĉ malgraŭ ke Hubble povas vidi grandan parton
de la elektromagneta spektro
de la ultraviola ĝis proksima infraruĝa
ĝi daŭre ne povas vidi la tutan kosman kalejdoskopon.
Do astronomoj bezonas diversajn specojn de teleskopoj,
ambaŭ en la spaco kaj sur la tero
por plene senvualigi la misterojn de la Universo...
... kaj Hubble ludas la ĉefan rolon
en tiu esenca teleskopa kunlaboro.
La Universo aspektas tre diverse
en la lumo de diversaj ondlongecoj,
kaj multaj sciencaj respondoj povas esti responditaj
per studado de objektoj en specifaj partoj de la spektro.
Modernaj teleskopoj ofte estas konstruitaj por esplori
tre specifan ondlongecintervalon,
malgrandan parton de la elektromagneta spektro
pri kiu ili estas fakuloj.
Kun la nuna stato de teĥnologio,
neniu teleskopo, eĉ ne Hubble,
povas vidi ĉiujn ondlongecojn.
Nur uzante datumojn akiritaj per diversaj teleskopoj
astronomoj povas esplori la Universon en maksimuma detaleco.
La historio de formiĝo de galaksioj
kaj la kemia strukturo de galaksioj
estas nur du el multaj astronomaj puzloj
kiujn sciencistoj volus solvi.
Progreso en respondoj estas ebla nur
per mapigado de eligo
el diversaj substancoj:
steloj, polvo kaj gaso.
Ĉiu el ili lasas ĝian spuron en diversaj ondlongecoj.
Ekzemple la sama parto de spaco
esplorita de Hubble povas esti observita
de instrumentoj sur
Chandra Ikso-radia observilo.
Hubble kaj Chandra kunlaboris
multfoje en la pasinteco.
Ekzemplo estas tiu ĉi bildo
de la spirala galaksio ESO 137-001.
Dank' al kontribuo de Hubble
la steloj kaj nebulozoj en la galaksio iĝis videblaj.
Chandra de alia flanko
povas montri varmegajn gasajn fluojn,
ĉar ili estas videblaj nur en ikso-radia parto de la spektro.
Sed Hubble laboras ne nur kun aliaj spacoteleskopoj,
sed ankaŭ kun terobazitaj
kaj dume teleskopoj sur orbito havas avantaĝon
esti imunaj al atmosfera turbulento,
instrumentoj sur la Tero povas esti ĉiam renovigitaj
kaj ofte montras pli grandan vidkampon.
Bona ekzemplo estas Ege Granda Teleskopo de ESO
sur Cerro Paranal, en la Ĉilia Atacama dezerto.
La galaksia amaso Abell 2744
ankaŭ nomata Amaso de Pandora
estis observita kun tiuj du diversaj okuloj.
La kunligitaj datumoj montris ke Amaso de Pandora
estas fakte ne unu amaso, sed la rezulto de kunpuŝado
de almenaŭ kvar diversaj galaksiaj amasoj.
Multaj demandoj por teleskopa tempo estas por daŭrigi
esplorojn de la celoj, jam antaŭe esplorataj:
en 2015 astronomoj kombinis la malnovajn datumojn de Hubble
kun novaj observadoj de Ege Granda Teleskopo de ESO.
La lasta estis uzita nur por malkovri
kelkajn antaŭe nekonatajn strukturojn en la polva disko
ĉirkaŭanta la proksiman junan stelon AU Microscopii.
Nur per komparo kun antaŭaj bildoj de Hubble
de la sama objekto estis malkovrita
ke la trajtoj sur la disko ŝanĝiĝas kun la tempo.
evidentiĝis ke tiuj ondetoj efektive moviĝas
— kaj tre rapide —
la signo ke io tre malkutima okazas,
kaj ĝis nun tio estas nesolvita mistero.
En la lastaj dudek jaroj la ĉasado de ekzoplanedoj
iĝis kerna kaj tre politika
kampo de studoj en astronomio;
kampo en kiu preskaŭ ĉiuj teleskopoj provas lasi sian markon.
Por tiu ĉasado Hubble teamiĝis
kun infraruĝa spaca teleskopo Spitzer.
Kune ili produktis la plej grandan komparan studon
de pli ol dek varmegaj Jupiter-grandaj ekzoplanedoj.
Multfojaj observadoj de iliaj atmosferoj
ebligis por astronomoj ekstrakti signojn
de diversaj elementoj kaj molekuloj
— inkluzive akvo —
kaj distingi inter nubaj
kaj sennubaj ekzoplanedoj.
Kelkfoje pli ol du telekskopoj devas
labori kune por atingi la komunan celon.
Por atesti la plej fruajn etapojn de formado de
masivaj galaksioj en la juna Universo, astronomoj uzis
la forton de kvar grandaj teleskopoj:
Hubble,
Spitzer,
Herschel Spacobservilo de ESA
kaj Keck observejo en Hawaii.
Kune la kvar teleskopoj observis la fruan kreskadon
de galaksiaj gigantoj, kiel tio aperis dek unu billionon jarojn antaŭe
nur tri billionoj da jaroj antaŭ la praeksplodo.
La sekva granda partnero de Hubble estos baldaŭa
NASA/ESA/CSA James Webb spaca teleskopo.
Ĝi estos lanĉita en 2018.
Dume Hubble povas vidi ultraviolan, videblan,
kaj iomete da infraruĝa lumo,
James Webb estos fakulo en infraruĝa.
Kun ĝia kapableco ĝi estos
perfekta kompletigo por Hubble.
Kune ili skribos la novan ĉapitron
en la historio de sukcesa teleskopa kunlaboro.