Во последните 25 години,
вселенскиот телескоп на НАСА и Европската Вселенска Агенција ги открива најоддалечените места во Вселената
со помош на Длабоките и Ултра Длабоките полиња.
Хабл започнал амбициозна нова програма
која ќе ги прошири познатите граници на Вселената.
Здраво и добредојдовте во уште една епизода на Hubblecast!
Хабл започнал кампања во 2013
за да ги направи најдлабоките слики
од некои од најмасивните структури во Вселената
- галактичките јата.
Кампањата Гранични Полиња
користи шест од овие гиганти
за да ѕирне подалеку во Вселената.
Големото количество на маса во галактичкото јато значи
ја прекршува светлината околу него
и дејствува како голема лупа.
Овој процес е познат како гравитациона леќа
и истиот им помага на астрономите да ги проучуваат објектите зад јатата
дури и во најоддалечените места на Вселената
што во нормални услови би било тешко видливо
дури и за Хабл.
Абел 2744.
Едно од првите и највпечатливи цели на кампањата Гранични Полиња.
Како и сите други големи галактички јата,
мамутската маса на Абел 2744 врши дисторзија на просторот околу него
и ја зголемува светлината од далечните галаксии околу него.
Ова создава чуден и прекрасен аранжман на дисторзирана светлина
во форма на лакови и дисторзирани облици.
Зголемени под дејство на Абел 2744,
неколку од најоддалечените галаксии станаа видливи.
Овие галаксии се толку далечни
што светлината која Хабл ја има пресретнато од нив
била емитирана кога Вселената била стара само 500 милиони години.
Овие далечни галаксии
- некои од нив биле првите кои се формирале во Вселената -
им овозможуваат на астрономите да ѕирнат во условите во почетните стадиуми од развојот на Вселената.
Едно од најпроучуваните далечни јата
е MACS J1149.5+2223
- толку далечни што на светлината и се потребни 5 милијарди години за да дојде до нас!
Користејќи го ова јато
Хабл за прв пат регистрирал редок настан:
слика од супер - нова експлозија направена со гравитациона леќа,
во галаксија од јатото.
Светлината од ѕвездата
била зголемена со помош на масата на јатото.
Кога ѕвездата се подредила со една од галаксиите во јатото,
нејзината светлина била поделена на четири слики.
Со проучување на гравитационите леќи,
астрономите успеале да ја мапираат вкупната маса во галактичките јата.
Сега ова мапирање се покажало како важно средство
во потрагата по една од најнедофатливите компоненти на Вселената
- темната материја.
Ако галактичкото јато
содржеше само материја која можевме да ја видиме само директно
тогаш тоа никогаш немаше да има гравитациона моќ за да ја дисторзира светлината како што ја гледаме.
Треба да биде присутна дополнителна темна материја,
а гравитационата леќа ни кажува како оваа темна материја е распределена
во рамки на јатото.
Во случајот на MACSJ1149,
нашето разбирање за распределбата на темната материја е толку добро
што ни овозможува да ја предвидиме петтата слика од леќестата супер - нова експлозија
во Декември 2015 година,
и погледнете,
појавата била регистрирана, како што било предвидено.
Како што ги набљудува јатата,
Хабл ги користи своите камери во текот на набљудувањата на јатата
за набљудување на шест паралелни полиња
- региони во близина на галактичките јата.
Овие соседни слики не можат да се користат за гравитациона леќа,
Хабл ги користи во текот на своите длабоки набљудувања
со што им овозможува на астрономите
да ја гкледаат Вселената низ еден поголем прозорец.
До сега,
Хабл има ги завршено набљудувањата за три од шесте јата во Граничните Полиња
и нивните паралелни полиња.
Податоците од овие набљудувања веќе ни имаат кажано многу за раната Вселена
и истите ќе го поплочат патот за вселенскиот телескоп Џејмс Веб (наследникот на Хабл, н.з)
во неговата потрага во првата генерација на галаксии.
Јас сум д-р Џеј и се одјавувам од Hubblecast.
Уште еднаш,
природата не има изненадено
повеќе од нашата најголема фантазија.
Транскрипција на ЕЅО; Превод на Андреј Стојчевски.