Γεια σας και καλωσήλθατε στο πρώτο από δύο ειδικά επεισόδια του Hubblecast.
Λοιπόν στο προηγούμενο επεισόδιο ζητήσαμε να μας στείλετε ερωτήσεις για το Χαμπλ και την αστρονομία γενικότερα και η ανταπόκρισή σας ήταν απίστευτη!
Λοιπόν, σε αυτό το επεισόδιο θα προσπαθήσουμε να απαντήσουμε στα ερωτήματα που αφορούν το Χαμπλ,
και στο επόμενο επεισόδιο θα δούμε τα γενικότερα επιστημονικά θέματα.
Επεισόδιο 78: Ερωταπαντήσεις με τον Δρ. Τζέι - Μέρος 1
Παρουσιάζει ο Δρ. Τζέι ή κατά κόσμον Δρ. Τζο Λίσκε
Πολλοί από εσάς ήθελαν να μάθουν γενικά για τη θέση του Χαμπλ.
Λοιπόν, το Χαμπλ βρίσκεται φυσικά σε τροχιά γύρω από τη Γη σε ύψος περίπου 545 χιλιομέτρων,
και η τροχιά του έχει μία κλίση ως προς τον ισημερινό της Γης περίπου 28,5 μοιρών.
Το Χαμπλ τρέχει κατά μήκος της τροχιάς του με 28.000 χμ/ώρα, που σημαίνει ότι κάνει μία πλήρη περιφορά σε λιγότερο από 97 λεπτά.
Με άλλα λόγια το Χαμπλ περιφέρεται γύρω από τη Γη περίπου 15 φορές την ημέρα!
Και ναι, ΜΠΟΡΕΙΤΕ να το δείτε, ακόμη και με γυμνό μάτι, αν ξέρετε που να κοιτάξετε...
Θέλω να δω το Χαμπλ στο διάστημα. Πώς μπορώ να το κάνω;
Λοιπόν, που βρίσκεται το Χαμπλ;
Μπορείτε να βρείτε τη θέση του Χαμπλ, και πολλών άλλων δορυφόρων και διαστημικών τηλεσκοπίων εδώ:
Άρα το Χαμπλ δε βρίσκεται μόνο του εκεί πάνω.
Το διάστημα είναι ένα πολυσύχναστο μέρος, και υπάρχουν πολλοί άλλοι δορυφόροι, αλλά και διαστημικά σκουπίδια σε τροχιά γύρω από τη Γη.
Μα τότε πώς το Χαμπλ δεν προσκρούει σε κάτι άλλο;
Πώς διατηρούν το Χαμπλ σε τροχιά χωρίς να συγκρούεται με άλλα αντικείμενα; Υπάρχουν τόσα πολλά εκεί πάνω...
Δεν υπάρχουν πολλοί δορυφόροι με τροχιές όπως του Χαμπλ, κι έτσι δεν υπάρχει σοβαρός κίνδυνος σύγκρουσης.
Για τα επικίνδυνα διαστημικά σκουπίδια, τα οποία είναι αρκετά μεγάλα ώστε να προκαλέσουν ζημιά, οι τροχιές τους παρακολουθούνται προσεκτικά.
Έτσι είναι δυνατό να προβλεφθεί αν και πότε αυτά τα σκουπίδια μπορεί να συγκρουστούν με το Χαμπλ.
Αν μία σύγκρουση είναι πιθανή το Χαμπλ δε μπορεί να μετακινηθεί σε διαφορετική τροχιά καθώς δεν διαθέτει κινητήρα.
Όμως μπορούμε να αλλάξουμε τον προσανατολισμό του ώστε αν δεν μπορεί να αποφευχθούν τα σκουπίδια, στρέφεται το δυνατότερο πίσω μέρος του Χαμπλ προς τη κατεύθυνση της σύγκρουσης.
Μία καταστροφική σύγκρουση, όπως αυτή που καταστρέφει το Χαμπλ στην αρχή της ταινίας Gravity, είναι πολύ, πολύ απίθανη.
Η πιθανότητα σύγκρουσης με διαστημικά σκουπίδια, αποτελεί μεγάλο πρόβλημα για τα διαστημικά τηλεσκόπια.
Μερικοί από εσάς θέλατε να μάθετε για τα πλεονεκτήματα των διαστημικών έναντι των επίγειων τηλεσκοπίων.
Έχουν τα επίγεια τηλεσκόπια παρόμοιες δυνατότητες, ή και καλύτερες, σε σχέση με το Χαμπλ, λόγω της χρήσης των προσαρμοζόμενων οπτικών;\
Τα προσαρμοζόμενα οπτικά θα καταστήσουν άχρηστα τα διαστημικά τηλεσκόπια;
Λοιπόν, ο κατά πολύ νεώτερος εαυτός μου συζήτησε αυτό το θέμα στο επεισόδιο 6 του Hubblecast.
Επεισόδιο 6: Μία μάχη γιγάντων - διαστημικά και επίγεια τηλεσκόπια
Η ατμόσφαιρα εμποδίζει ορισμένα μήκη κύματος του φωτός.
Μόνο τηλεσκόπια σαν το Χαμπλ που βρίσκονται πάνω από την ατμόσφαιρα,
μπορούν να καταγράψουν το υπεριώδες και το υπέρυθρο τμήμα του φάσματος, που δεν είναι ορατά από το έδαφος.
Επιπλέον, τα διαστημικά τηλεσκόπια δεν έχουν να αντιμετωπίσουν τις ατμοσφαιρικές διαταραχές.
Όσο για αυτό βέβαια, σήμερα, τα μεγάλα επίγεια τηλεσκόπια μπορούν να διορθώσουν αυτό το σφάλμα,
και μπορούν να παράγουν εικόνες πιο ευκρινείς από αυτές του Χαμπλ.
Όμως αυτό δεν ισχύει στο ορατό, αλλά μόνο σε μεγαλύτερα μήκη κύματος και σε σχετικά περιορισμένο οπτικό πεδίο.
Έτσι, γενικά, σίγουρα υπάρχει ακόμη η ανάγκη για διαστημικά τηλεσκόπια - ακόμη και για μήκη κύματος που φτάνουν στο έδαφος.
Με τα διαστημικά τηλεσκόπια βέβαια, υπάρχει μεγαλύτερο πρόβλημα αν κάτι πάει στραβά.
Η NASA και η ESA το έμαθαν αυτό από πρώτο χέρι με το Χαμπλ.
Επεισόδιο 41: Η Ιστορία του Χαμπλ από τους Επιστήμονες του Χαμπλ
Η σφαιρική αποπλάνηση, ένα ελάττωμα στο πρωτεύον κάτοπτρο, σήμαινε ότι το τηλεσκόπιο δεν μπορούσε να εστιάσει σωστά.
Ενώ οι εικόνες του Χαμπλ έπρεπε να είναι εξαιρετικά ευκρινείς, οι αστρονόμοι δυσκολεύονταν να διακρίνουν τις λεπτομέρειες των παρατηρήσεών τους.
Μερικοί από εσάς θέλατε να μάθετε πώς διορθώθηκε το σφάλμα στο πρωτεύον κάτοπτρο του Χαμπλ.
Το πρωτεύον κάτοπτρο του Χαμπλ είχε ένα ελάττωμα. Πώς διορθώθηκε;
Ουσιαστικά κατασκεύασαν για το Χαμπλ έναν φακό επαφής με το όνομα COSTAR.
Αυτός ο διορθωτικός φακός τοποθετήθηκε στη θέση ενός οργάνου του Χαμπλ στην πρώτη αποστολή επισκευής.
Το COSTAR αποτελούνταν από μικρά κάτοπτρα τα οποία τοποθετήθηκαν στην οπτική διαδρομή του Χαμπλ,
διορθώνοντας την φωτεινή ακτίνα, πριν αυτή φτάσει στα επιστημονικά όργανα.
Νεώτερα όργανα σχεδιάστηκαν για να διορθώνουν μόνα τους το σφάλμα αποπλάνησης.
Τελικά το COSTAR δεν ήταν αναγκαίο και έτσι αφαιρέθηκε στην τέταρτη επισκευαστική αποστολή.
Διάβασα πρόσφατα ότι η κυβέρνηση των ΗΠΑ διαθέτει μερικούς από τους κατασκοπευτικούς δορυφόρους της στους αστρονόμους. Είναι αλήθεια;
Ναι αυτή η ιστορία είναι αληθινή!
Αν και οι δορυφόροι αυτοί δεν εκτοξεύθηκαν και δε χρησιμοποιήθηκαν ποτέ από την κυβέρνηση.
Ένα από αυτά τα παρόμοια με το Χαμπλ τηλεσκόπια, ίσως τεθεί σε τροχιά για επιστημονικούς σκοπούς.
Έχουμε λάβει αρκετά ερωτήματα σχετικά με τα δεδομένα του Χαμπλ.
Κάτι που με ενδιαφέρει σχετικά με το Χαμπλ, είναι η ποσότητα των δεδομένων. Πόσα gigabytes δεδομένων παράγει;
Πώς αποθηκεύονται και επεξεργάζονται τον τεράστιο όγκο δεδομένων του Χαμπλ;
Η ποσότητα των δεδομένων που παράγει το Χαμπλ δεν είναι τόσο μεγάλη.
Στέλνει πίσω στη Γη περίπου 120 GB δεδομένων κάθε εβδομάδα.
Αντιστοιχούν σε περίπου 26 DVD.
Τα δεδομένα στέλνονται πρώτα στο Νέο Μεξικό,
και μετά στέλνονται στο Διαστημικό Κέντρο Goddard της NASA,
και τέλος στο Space Telescope Science Institute στις ΗΠΑ και σε αρκετά ινστιτούτα της Ευρώπη όπου επεξεργάζονται και αρχειοθετούνται τα δεδομένα.
Μετά από ένα έτος ο ΚΑΘΕΝΑΣ μπορεί να κατεβάσει και να χρησιμοποιήσει τα δεδομένα εντελώς δωρεάν.
Τα χρώματα των εικόνων του Χαμπλ είναι πραγματικά; Θα τα βλέπαμε με γυμνό οφθαλμό;
Για να απαντήσουμε σε αυτό θα χρειαστεί ένα ολόκληρο επεισόδιο.
Κι όμως έχουμε ένα! Δοκιμάστε το Επεισόδιο 23: Βλέποντας το αόρατο
Πολλοί από εσάς ανησυχείτε για το μέλλον του Χαμπλ.
Και δικαιολογημένα.
Δυστυχώς το Χαμπλ ήδη ανακαινίσθηκε για τελευταία φορά και δε θα επισκευαστεί ξανά.
Είδαμε την πέμπτη και τελευταία επισκευαστική αποστολή στο Επεισόδιο 28,
όπου περιγράψαμε τη μοίρα του αγαπημένου μας τηλεσκοπίου.
Επεισόδιο 28: Επισκευαστική Αποστολή 4
Οι αστροναύτες θα κάνουν επιπλέον διαστημικούς περιπάτους για να αντικαταστήσουν εξαρτήματα τα οποία ελπίζουμε να διατηρήσουν το Χαμπλ σε τροχιά για την επόμενη δεκαετία.
Θα προσαρτήσουν επίσης έναν ειδικό μηχανισμό ώστε ένα μελλοντικό ρομποτικό διαστημόπλοιο να προσδεθεί στο Χαμπλ και να το οδηγήσει στον τελικό του προορισμό, στον ωκεανό, όταν έλθει αυτή η ώρα.
Έτσι το Χαμπλ δεν θα αντέξει για πάντα και αν και η μοίρα του δεν είναι 100% προσδιορισμένη, το πιθανότερο είναι να οδηγηθεί πίσω στη Γη.
Κατά την κάθοδό του, θα καεί μερικώς στην γήινη ατμόσφαιρα κια τελικά θα ολοκληρώσει το βίο του κάπου στον Ειρηνικό ωκεανό.
Όμως όλοι εδώ λένε ότι το Χαμπλ θα αντέξει ως τουλάχιστον το 2020 και ίσως ακόμη περισσότερο!
Και έτσι αναμένουμε πολλές φωτογραφίες, επιστημονικά αποτελέσματα και φυσικά Hubblecasts για το μέλλον!
Τι μας επιφυλάσσει το μέλλον ...
Αυτό είναι το Διαστημικό Τηλεσκόπιο James Webb.
Προγραμματίζεται να αποσταλεί σε μία τροχιά 1,5 εκατομμύρια χιλιόμετρα από τη Γη, το 2018.
Με πρωτεύον κάτοπτρο διαμέτρου 6,5 μέτρων, θα μπορεί να παρατηρεί πιο μακρινά και πιο αμυδρά αντικείμενα από το Χαμπλ,
και έχει χαρακτηριστεί από μερικούς ως ο διάδοχος του Χαμπλ.
Είναι όμως συγκρίσιμα τα δύο τηλεσκόπια;
Υπάρχουν πολλές διαφορές μεταξύ των δύο τηλεσκοπίων.
Όμως αυτό το θέμα θα χρειαστεί ένα ολόκληρο επεισόδιο, το οποίο προγραμματίζεται για το επόμενο έτος - οπότε υπομονή!
Και για να ολοκληρώσουμε το πρώτο μέρος των ερωτημάτων σας ας δούμε μερικές απαντήσεις που όλοι θέλουν να μάθουν.
ΟΧΙ, δεν έχουμε ανακαλύψει πράσινα ανθρωπάκια.
Και δεν ανακαλύψαμε ούτε τον Δισκόκοσμο.
Πραγματικά ΔΕΝ ΓΝΩΡΙΖΟΥΜΕ αν είμαστε μόνοι ή όχι.
Και ΟΧΙ, οι εικόνες πραγματικά δεν είναι ψεύτικες!
Είμαι ο Δρ. Τζέι και εδώ τελειώνει αυτό το επεισόδιο. Για μια ακόμη φορά η φύση μας εκπλήσσει πέρα από κάθε φαντασία.
Το Hubblecast είναι μία παραγωγή του ESA/Hubble στο Ευρωπαϊκό Νότιο Αστεροσκοπείο στη Γερμανία.
Η αποστολή του Χαμπλ αποτελεί διεθνή συνεργασία μεταξύ της NASA και του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος.