Eftir meira en tvo áratugi á braut um jörðina
hefur Hubble geimsjónaukinn gert
fjölda athugana.
Í hverri viku birtum við nýjar athuganir
á vefsíðu Hubbles.
En í gagnasafni Hubbles eru margar
glæsilegar ljósmyndir faldar
sem nánast enginn hefur séð.
Við köllum þær falda fjársjóði Hubbles
og óskum eftir þinni hjálp við að koma þeim á framfæri.
53. þáttur: Faldir fjársjóðir í gagnasafni Hubbles
Kynnir er Dr. J, einnig þekktur sem Dr. Joe Liske.
Komið þið sæl.
Í Hubblecast horfum við venjulega út í geiminn.
En í þessum þætti höldum við okkur á jörðinni.
Á jörðinni er nefnilega margt sem þarf að gera
til að styðja við störf Hubbles í geimnum.
Einn stærsti hluti þess er Hubble Legacy Archive
risavaxið stafrænt gagnasafn yfir allar athuganir Hubbles hingað til.
Það eru meira en milljón athuganir.
Það því kannski ekkert skrítið að erfitt er að hafa yfirsýn
yfir allar þær mælingar sem til eru.
Mælitæki Hubbles eru dálítið eins og stórar stafrænar myndavélar
sem hafa sjónauka í stað linsa.
Rétt eins og stafrænar myndavélar, safnar Hubble heilmiklum gögnum
um það bil 3 til 400 gígabæt á mánuði.
Það væri augljóslega lítið vit í að senda geimfara til að sækja þau.
Þess í stað hefur Hubble fjarskiptaloftnet
sem sendir mælingarnar niður til jarðar.
En bíðum nú aðeins hæg.
Hvað eru allar þessar upplýsingar sem berast til jarðar?
Og hver skoðar gögnin?
Það eru forréttindi að fá tíma til að nota Hubble.
Það kefst mkillar vinnu og innsýnar
að undirbúa athuganir sem skila árangri.
Til að verja fjárfestinguna og fá forskot til að
vinna að hugmyndum sínum
hafa stjörnufræðingar ár til að rannsaka gögnin áður en þau eru birt opinberlega.
Það er þá sem margar uppgötvanirnar sem þú heyrir um eru gerðar.
En þetta fyrsta ár er aðeins byrjunin fyrir gögn Hubbles.
Þegar þau eru opinber má hver sem er skoða þau
og sjá hvað Hubble hefur verið að bralla.
Stjörnufræðingar gera oft stórar uppgötvanir með notuðum gögnum
stundum mörgum árum eftir að þeim var aflað.
Sem dæmi hafa nýlegar rannsóknir á vexti svarthola
og eigineikum hulduefnis verið gerðar með gögnum úr gagnasafninu.
Auk þess gerir samanburður á gömlum gögnum og nýjum frá Hubble
stjörnufræðingum kleift að sjá hvernig fyrirbæri þróast með tímanum.
Gott dæmi eru kvikmyndir Hubbles af strókum stjarna
sem við fjölluðum um í Hubblecast 49.
Hubbe Legacy Archive er stjörnufræðingum ómetanleg — en ekki bara fyrir þá.
Hubble tilheyrir ekki bara vísindamönnum heldur okkur öllum.
Vikulega veljum við nokkrar af fallegustu myndunum
úr Hubble Legacy Archive
og vinnum þær til að draga fram falin smáatriði
og deilum þeim svo sem mynd vikunnar frá Hubble.
Stjörnuáhugamenn og annað áhugafólk
grefur sig sjálft í gegnum gagnasafnið
í leit að fallegum myndum til að vinna.
Gagnasafnið er stórt
og enn á eftir að finna þar fjölmörg óuppgötvuð gögn.
Svo ef þú vilt hjálpa okkur og finna falda fjársjóði Hubbles
skaltu heimsækja vefsíðu okkar sem útskýrir hvernig.
Það er sáraeinfalt um leið og þú nærð tökum á því
en til að hjálpa þér af stað höfum við útbúið stuðningsefni.
Til að þakka fyrir hjálpina
höfum við sett af stað samkeppni sem hefst núna og líkur í lok maí.
Ef þú finnur góð gögn áttu möguleika á að vinna iPod Touch.
Og ef þú vilt reyna við úrvinnslu gagnanna
eins og stjörnufræðingarnir gera, gætir þú unnið iPad.
Kíktu á vefsíðuna til að nálgast frekari upplýingar.
Það er gaman að finna falda fjársjóði í gagnasafninu
og þú getur fundið nokkra gimsteina sem nánast enginn hefur séð áður.
Í þætti á næstunni mun ég svo sýna bestu myndirnar sem þið funduð.
En þangað til kveður Dr. J fyrir hönd Hubblecast.
Enn einu sinni hefur náttúran komið okkur skemmtilega á óvart.
Handrit ESA/Hubble.