Нашето знаење за егзопланетите расте брзо.
Во последниве години астрономите открија огромен број светови надвор од нашиот сончев систем
дури извлекоа информации за нивните големини, температури и атмосфери
Но, како научниците можат да ги знаат овие детали за планетите кои постојат на такви огромни растојанија од нас?
Откривање на егзопланети од транзит.
Егзопланетите поставуваат некои загонетни прашања
од можноста за постоење на други светови слични на Земјата до вонземски живот.
Но, барањето одговори на овие прашања не е лесна задача
Егзопланетите испуштаат речиси никаква видлива светлина
и орбитираат околу ѕвезди на големи растојанија од Земјата, што ги прави многу тешко да се набљудуваат.
Транзитите нудат една од најдобрите шанси за изучување на егзопланетите.
Ова е кога планетата поминува меѓу својата ѕвезда домаќин и Земјата,
привремено намалувајќи ја очигледната светлина на ѕвездата.
Времетраењето и промената на интензитетот на кривата на светлината
им дава на астрономите индиции за големината и орбитата на планетата.
Дополнителни помали падови во нивоата на светлина непосредно пред или по транзитот
може да претставуваат индиции за сателит; егзомесечина.
Транзитите дури може да ни кажат од што е направена планета.
Малиот дел од светлината што поминува преку нејзината атмосфера
реагира со тамошните атоми и молекули.
Светлината потоа носи информации за нив,
што научниците ги користат за да утврдат услови
како температура, хемиски состав и историја на создавање.
Сепак, овој метод има ограничувања.
Транзитите се случуваат само ако орбитата на планетата всушност поминува меѓу својата ѕвезда домаќин и Земјата
па нејзината орбита мора да биде свртена кон нас.
Ова е случај само за мал дел од планетарните системи
Каде што тие се случуваат, транзитот се случува ретко и трае релативно кратко време
па случајните набљудувања не се можни.
Транзитите исто така се насочени кон наоѓање на поголеми егзопланети кои се поблиску до нивната ѕвезда домаќин.
Овие планети блокираат повеќе светлина, создавајќи поголеми падови во осветленоста што е полесно за откривање.
Значи, транзитите не претставуваат целосна разновидност на светови.
Дури може да има и лажни откритија.
Понекогаш намалувањето на осветленоста е предизвикано од нешто друго, како што е една ѕвезда што поминува пред друга
во бинарен систем.
И покрај овие ограничувања, транзитите имаат откриено бројни други светови
благодарение на големиот број на ѕвезди и планети во универзумот
и софистицираната технологија да ги бара.
Вселенскиот телескоп Хабл е главна пресвртница во ова поле.
Хабл го направи првото атмосферско испитување на егзопланетите со големина на Земјата,
ја долови првата слика на егзопланета во видлива светлина,
и ја откри првата органска молекула во атмосферата на егзоплане.
Сепак, овие извонредни откритија го притискаат Хабл до самите граници.
За да истражуваме уште подлабоко во овие далечни светови,
ни требаат уште помоќни телескопи.
Престојниот космички телескоп Џејмс Веб ќе ја однесе оваа технологија на следното ниво.
Џејмс Веб ќе го набљудува универзумот на инфрацрвени бранови должини со невидена осетливост.
Ова е особено поволно за проучување на егзопланетите
затоа што молекулите во атмосферите на егзопланета оставаат најмногу индиции во инфрацрвениот опсег.
Поточно, овие бранови должини може да ни помогнат да пронајдеме погодни планети.
Планетите со правилните услови за одржување на течна вода емитираат топлинско зрачење кое достигнува својот врв во инфрацрвеното поле.
Осетливоста на Џејмс Веб кон овие клучни бранови должини мора да открие повеќе тајни за егзопланетите
и може дури и да пронајде живот на друго место во Универзумот.
Ова Hubblecast сценарио на македонски го преведе Андреј Стојчевски.