Kính thiên văn Không gian Hubble của NASA/ESA được đặt theo tên của nhà thiên văn nổi tiếng Edwin Hubble.
Ông đã phát hiện có rất nhiều thiên hà tồn tại bên ngoài thiên hà của chúng ta
và Vũ Trụ đang giãn nở.
Tuy nhiên, những khám phá ấn tượng này sẽ không trở thành hiện thực
nếu không có sự xuất hiện của nhân vật đặc biệt này trước Hubble --
đó chính là Henrietta Swan Leavitt.
Henrietta Leavitt - người phụ nữ đo đạc Vũ Trụ
Henrietta Leavitt sinh năm 1868 tại Lancaster, Massachusetts
Bà học tại trường Đại học Oberlin, Ohio,
sau đó bà học tại trường Hướng nghiệp dành cho Nữ giới thuộc Đại học Havard.
Mãi đến năm cuối đại học, bà mới bước chân vào ngành thiên văn -
nhưng điều này đã khơi dậy một niềm đam mê sâu sắc đi theo bà đến cuối cuộc đời.
Bà bắt đầu làm việc tại Đài thiên văn Harvard với công việc tính toán --
-- xử lý dữ liệu thiên văn, công việc chỉ dành cho số ít nữ giới tài giỏi như bà.
Bà đã giúp lập danh mục độ sáng của mọi ngôi sao đo đạc được
và nhanh chóng nắm giữ chức trưởng phòng nhiếp ảnh trắc quang sao.
Với sự hỗ trợ của nhiều tấm đĩa nhiếp ảnh chụp vô số ngôi sao ở bầu trời phía nam,
Leavitt được giao nhiệm vụ phân loại sao biến quang -- những ngôi sao có độ sáng thay đổi.
Trong khi nghiên cứu loại sao này, bà đã chú ý đến một hình mẫu:
ngôi sao càng sáng, chu kỳ biến quang càng dài.
Bà đã đo được độ dài chu kỳ biến quang của ngôi sao một cách dễ dàng,
điều này đã trực tiếp mở đường cho việc đo đạc độ sáng và khoảng cách của ngôi sao.
Hóa ra việc quan sát các sao biến quang Cepheid này lại chính là chìa khóa
mở ra một bức ngoặc lớn về sự hiểu biết của chúng ta trong Vũ Trụ.
Edwin Hubble đã sử dụng dải thước dây này
để đo khoảng cách đến một thiên thể có tên là Tinh vân Andromeda.
Kết quả cho thấy Andromeda thực sự không phải là một phần của thiên hà Milky Way,
mà là một thiên hà, cách xa chúng ta hàng triệu năm ánh sáng.
Edwin Hubble còn phát hiện Vũ Trụ của chúng ta chứa rất nhiều thiên hà, không chỉ có mỗi Milky Way.
Hubble đã đo khoảng cách của rất nhiều thiên hà nhờ sử dụng Định luật Leavitt.
Kết quả đo đạc này đã mang đến một kết luận đầy sửng sốt:
cả Vũ Trụ đang giãn nở.
Ông đã thu thập bằng chứng quan sát đầu tiên cho Big Bang.
Henrietta Swan Leavitt sẽ không bao giờ biết được tầm ảnh hưởng quan trọng về phát hiện của mình
vì bà đã qua đời vào khoảng 3 năm trước khi Hubble công bố tiết lộ của ông về thiên hà Andromeda.
Tuy vậy, ngày nay khám phá của Leavitt vẫn là một nền tảng quan trọng trong vũ trụ học hiện đại
và phát hiện của bà vẫn còn được sử dụng để xác định khoảng cách đến nhiều thiên hà xa xôi.
Hubblecast được sản xuất bởi ESA / Hubble
tại Tổ chức Nghiên cứu thiên văn châu Âu tại Nam Bán cầu (Đức).
Sứ mệnh Hubble là dự án hợp tác quốc tế giữa NASA và Cơ quan Vũ trụ châu Âu.
Transcribed by ESA; Translated by – Thanh Sang Mai.