Πυκνές συγκεντρώσεις άστρων όπως αυτές είναι από τα πιο παράξενα αντικείμενα του Σύμπαντος.
Τώρα οι νέες παρατηρήσεις του Χαμπλ αποκαλύπτουν ότι είναι πιο μυστηριώδεις απ' ότι θεωρούσαμε.
Επεισόδιο 80: Ο γρίφος των χαμένων άστρων
Τα σφαιρικά σμήνη είναι μεγάλες μπάλες άστρων, περιφερόμενα σε τροχιά γύρω από τους γαλαξίες, όπως και στον δικό μας.
Αντικείμενα όπως αυτά θεωρούσαμε ότι αποτελούν μία ενιαία ομάδα άστρων που δημιουργήθηκαν όλα μαζί.
Όμως τα σφαιρικά σμήνη του Γαλαξία μας δείχνουν να είναι πολύ πιο σύνθετα.
Πολλά σμήνη περιφέρονται στο Γαλαξία μας και αποτελούνται από τουλάχιστον δύο διαφορετικά είδη άστρων.
Περίπου τα μισά άστρα, ανήκουν στην ίδια γενιά κανονικών άστρων, που θεωρούσαμε ότι δημιουργήθηκαν πρώτα,
και τα άλλα μισά από μία δεύτερη γενιά, περισσότερο εμπλουτισμένα
με ορισμένα χημικά στοιχεία που παρήχθησαν από τα παλαιότερα άστρα.
Όμως όταν οι αστρονόμοι μέτρησαν την αναλογία άστρων δεύτερης γενιάς στα σμήνη του Γαλαξία μας, εξεπλάγησαν -
καθώς υπήρχαν πολύ περισσότερα από αυτά τα νεότερα άστρα απ΄ όσα περιμέναμε να βρούμε.
Και έτσι οι αστρονόμοι άρχισαν να σκέφτονται.
Μία εξήγηση που προκρίθηκε, ήταν ότι αυτά τα σμήνη αρχικά περιείχαν ένα τεράστιο αριθμό άστρων πρώτης γενιάς,
όμως ένα σημαντικό ποσοστό των παλαιότερων άστρων κάποια στιγμή απομακρύνθηκαν από το σμήνος,
αφήνοντάς το με περίπου ίσο αριθμό άστρων από κάθε γενιά.
Η εξήγηση αυτή είναι ικανοποιητική για σφαιρικά σμήνη του Γαλαξία μας,
όπου τα απομακρυσμένα άστρα μπορούσαν εύκολα να κρυφτούν ανάμεσα σε πάμπολλα παρόμοια άστρα της γαλαξιακής άλω.
Όμως νέες παρατηρήσεις του Χαμπλ, σε σφαιρικά σμήνη σε έναν πολύ μικρότερο γαλαξία -
και τα ευρήματά τους αμφισβητούν αυτή τη θεωρία.
Τα τέσσερα αυτά σφαιρικά σμήνη στον κοντινό μας γαλαξία της Καμίνου, μοιάζουν να έχουν παρόμοια σύνθεση
με αυτά του Γαλαξία μας, και έτσι η ίδια θεωρία θα έπρεπε να εξηγεί το σχηματισμό τους.
Με βάση τον αριθμό των νεότερων άστρων σε αυτά τα σμήνη,
θα έπρεπε να είχαν ως και δέκα φορές περισσότερη μάζα στο παρελθόν
πριν αποβάλλουν το τεράστιο αριθμό παλαιότερων, αμόλυντων άστρων και συρρικνωθούν στο σημερινό τους μέγεθος.
Όμως αντίθετα με το Γαλαξία μας, ο γαλαξίας που φιλοξενεί αυτά τα σμήνη δεν περιέχει αρκετά άστρα ώστε να είναι δυνατή αυτή η διαδικασία.
Δεν υπάρχει μέρος για να κρυφτούν! Απλά δεν υπάρχουν.
Αυτό το εύρημα σημαίνει ότι η βασική θεωρία για το πώς δημιουργήθηκαν αυτά τα σμήνη μικτών γενεών άστρων,
σύμφωνα με την οποία έπρεπε να βρίσκονται μέσα σε ένα μεγάλο αριθμό παλαιών άστρων,
απλά δεν είναι σωστή.
Οι αστρονόμοι θα πρέπει να σκεφτούν πλέον πώς δημιουργούνται αυτά τα μυστηριώδη αντικείμενα, τόσο στο Γαλαξία μας αλλά και πιο μακριά.
Το Hubblecast είναι μία παραγωγή του ESA/Hubble στο Ευρωπαϊκό Νότιο Αστεροσκοπείο στη Γερμανία.
Η αποστολή του Χαμπλ αποτελεί διεθνή συνεργασία μεταξύ της NASA και του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος.
www.spacetelescope.org
Κείμενα: ESA/Hubble, Μετάφραση: Μανώλης Ζούλιας