Το Σύμπαν είναι πολύ βίαιο,
γεμάτο με τερατώδεις μελανές οπές, συγκρουόμενους γαλαξίες και εκρηγνυόμενα άστρα.
Όμως μερικές φορές αυτοί οι ταραξίες δεν διακρίνονται εύκολα.
Για παράδειγμα αυτή η νέα εικόνα του ESO 137-001 από το Χαμπλ.
Λαμπρές μπλε γραμμές αποσχίζονται από το γαλαξία - όμως που βρίσκεται ο κοσμικός ταραξίας;
Επεισόδιο 72: Στοιχεία ενός κοσμικού εγκλήματος
Παρουσιάζει ο Δρ. Τζέι, ή κατά κόσμον Δρ. Τζό Λίσκε.
Γειά σας και καλωσήλθατε σε ένα ακόμη επεισόδιο του Hubblecast!
Οι γαλαξίες βρίσκονται σε διάφορα περιβάλλοντα.
Μερικοί ζουν στην απομόνωση,
ενώ άλλοι συγχρωτίζονται σχηματίζοντας ομάδες ή σμήνη γαλαξιών - μεγάλες συγκεντρώσεις που συγκρατούνται από τη βαρύτητα.
Το αντικείμενο αυτής της εικόνας του Χαμπλ, είναι ο σπειροειδής γαλαξίας ESO 137-001.
Ταξιδεύει μέσα σε ένα από αυτά τα σμήνη, το Νόρμα, σε ένα ταξίδι που θα τον αλλάξει για πάντα.
Καθώς ο ατρόμητος γαλαξίας ξεχύνεται μπροστά μέσα στο σμήνος,
αντιμετωπίζει σημαντική αντίσταση, όπως κάθε αντικείμενο που κινείται μέσα σε ένα ρευστό.
Στη περίπτωση αυτή, το ρευστό είναι υπέρθερμο αέριο, το οποίο ελοχεύει μέσα σε γαλαξιακά σμήνη.
Τα άστρα του γαλαξία δεν επηρρεάζονται ιδιαίτερα από αυτή την αντίσταση,
όμως αέριο αποσπάται, δημιουργώντας ακανόνιστες γραμμές και ελικοειδή πλοκάμια, όπως φαίνεται σε αυτή τη νέα εικόνα.
Αυτή το φαινόμενο οφείλεται στην πίεση διέλευσης.
Ας δούμε μία όχι τόσο ακριβή, όμως διαφωτιστική αναλογία.
Μοιάζει λίγο σαν ο γαλαξίας να έχει βγει έξω από το παράθυρο ενός αυτοκινήτου που κινείται με υψηλή ταχύτητα,
και ριπές αερίου να αποσπώνται από τον άνεμο.
Το Χαμπλ έχει εντοπίσει αρκετούς άλλους γαλαξίες που υφίστανται την ίδια διαδικασία απόσπασης
όπως για παράδειγμα ο "γαλαξίας κομήτης" που μοιάζει σαν σπειροειδής με οζώδη ουρά,
ή το πεπλεγμένο δίδυμο των NGC 4402 και 4522.
Σκοτεινοί πίδακες ύλης αποσπώνται επίσης από τον ESO 137-001,
που φαίνονται στην ανάστατη σκούρα καφέ περιοχή γύρω από το κέντρο του γαλαξία.
Αυτή η εικόνα περιέχει και άλλα χαρακτηριστικά στοιχεία αυτής της διαδικασίας,
όπως το καμπύλο σχήμα του γαλαξιακού δίσκου -
αποτέλεσμα των δυνάμεων που ασκεί το θερμό αέριο.
Όταν αυτές οι παρατηρήσεις του Χαμπλ συνδυάζονται με εικόνες ακτίνων Χ από το διαστημικό τηλεσκόπιο Chandra,
μία λαμπρή εκτεταμένη αχλή φαίνεται να περιβάλλει το γαλαξία και να απλώνεται μακριά στο διάστημα.
Αυτές οι ουρές ακτίνων Χ σχηματίζονται από το ψυχρό αέριο που αποσπάται από τον ESO 137-001,
το οποίο εν τω μεταξύ έχει θερμανθεί σε πολλά εκατομμύρια βαθμούς Κελσίου από το θερμό αέριο του σμήνους.
Η μελέτη της επίδρασης της πίεσης διέλευσης βοηθά τους αστρονόμους να κατανοήσουν την εξέλιξη των γαλαξιών.
Το ταξίδι του ESO 137-001 μέσα από το σμήνος Νόρμα θα τον αφήσει με πολύ λίγο αέριο,
καθιστώντας το ουσιαστικά ανίκανο να δημιουργήσει νέα άστρα.
Και αυτό ακριβώς είναι ένα από αυτά που πρέπει να συμβούν ώστε να μετατραπεί ένας σπειροειδής γαλαξίας σε ελλειπτικό,
όπως αυτοί που βρίσκονται στα γαλαξιακά σμήνη.
Είμαι ο Δρ. Τζέι και εδώ τελειώνει και αυτό το επεισόδιο. Για μια ακόμη φορά η φύση μας εκπλήσσει πέρα από κάθε φαντασία.
Το Hubblecast είναι μία παραγωγή του ESA/Hubble στο Ευρωπαϊκό Νότιο Αστεροσκοπείο στη Γερμανία.
Η αποστολή του Χαμπλ αποτελεί διεθνή συνεργασία μεταξύ της NASA και του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος.
www.spacetelescope.org
Κείμενα: ESA/Hubble. Μετάφραση: Μανώλης Ζούλιας