Bất cứ ai cũng đều nghe được tiếng vọng -- nhưng bạn đã bao giờ nhìn thấy chưa?
Hubble thì có đấy!
Khi quan sát sao biến quang RS Puppis
Hubble đã chụp lại một hiện tượng đẹp đẽ nhưng không kém phần hữu ích mang tên tiếng vọng ánh sáng.
Tiếng vọng Ánh sáng bao quanh RS Puppis
Trong suốt phần lớn cuộc đời của mình, một ngôi sao khá ổn định,
chậm rãi đốt cháy lượng hydro tại vùng lõi đễ giữ cho ngôi sao tỏa sáng.
Nhưng sau khi phần lớn hydro được đốt cháy hết
một số ngôi sao biến thành một dạng khác được biết đến là sao biến quang.
Chúng trở nên không ổn định và bắt đầu phập phồng,
giãn ra rồi co lại trong vài ngày hay vài tuần,
rồi lúc trở nên sáng hơn, lúc thì mờ hơn.
RS Puppis là một ngôi sao biến quang, thuộc loại sao biến quang Cepheid.
Độ sáng của nó thay đổi nhịp nhàng suốt 5 lần trong 40 ngày hoặc hơn
và bị nhấn chìm trong một lớp bụi khí vũ trụ dày.
Hubble theo dõi RS Puppis trong khoảng 5 tuần vào năm 2010,
quan sát ngôi sao lúc tỏa sáng, lúc mờ dần bên trong đám bụi khí âm u.
Điều này cho phép các nhà khoa học tạo ra một video tua nhanh
cho thấy đám khí bao quanh ngôi sao đang mở rộng ra phía ngoài.
Tuy nhiên, đám khí này không thực sự chuyển động,
nó là một ảo ảnh quang học được gọi là tiếng vọng ánh sáng.
Môi trường bụi bặm xung quanh RS Puppis
cho phép chúng ta nhìn thấy hiện tượng này với độ rõ nét tuyệt hảo .
Khi ngôi sao mở rộng và sáng hơn, một số tia sáng không chiếu trực tiếp vào Hubble
mà đầu tiên nó được phản xạ dần đến lớp vỏ bụi và khí xa hơn ở xung quanh ngôi sao.
Ánh sáng được phản xạ này tiếp tục di chuyển và đến Trái Đất
muộn hơn ánh sáng truyền thẳng từ ngôi sao đến kính thiên văn.
Hubble cũng quan sát tiếng vọng ánh sáng xung quanh sao biến quang V838 Monocerotis vào năm 2002.
Hiện tượng này cũng tương tự như tiếng vọng của âm thanh
khi ta nghe thấy một tiếng động và âm thanh tương tự đó vang đến lần nữa
khi sóng âm thứ hai có đường đi dài hơn và phản lại từ nhiều vật chắn ở xung quanh.
Ngoài vẻ đẹp hấp dẫn của hiệu ứng này,
có một lý do khoa học quan trọng dành cho việc quan sát sao Cepheid như RS Puppis.
Được biết, chu kỳ phập phồng của chúng được liên kết trực tiếp với độ sáng thực của ngôi sao
cho phép các nhà thiên văn học sử dụng chúng làm điểm đánh dấu khoảng cách trong vũ trụ.
Các nhà thiên văn học đã tính toán và đo đạc khoảng cách đến RS Puppis,
cách chúng ta 6500 năm ánh sáng,
khoảng cách đến ngôi sao chính xác nhất từng đo đạc.
Hubblecast được sản xuất bởi ESA/Hubble
tại Tổ chức Nghiên cứu Thiên văn học châu Âu tại Nam bán cầu (Đức).
Sứ mệnh Hubble là dự án hợp tác quốc tế giữa NASA và Cơ quan Vũ trụ châu Âu.
Transcribed by ESA/Hubble. Translation -- Thanh Sang Mai.
Đừng bỏ lỡ
chương trình ESOcast
Cảm ơn bạn đã đồng hành cùng Hubble.
Đừng bỏ lỡ nhiều điều thú vị từ mặt đất
Chương trình ESOcast giới thiệu nhiều khám phá hàng đầu của Đài thiên văn phía Nam của châu Âu
cùng nhiều chiếc kính thiên văn mạnh mẽ quan sát từ dãy Andes ở Chile
tại khu vực phía Nam nổi tiếng dành cho nhiều quan sát thiên văn học.