Các cụm sao như đốm pháo hoa rực rỡ trên bầu trời
là mục tiêu quan sát ưa thích của các nhà thiên văn học.
Hubble cũng tham gia chiêm ngưỡng vẻ đẹp của những báu vật lấp lánh này,
cùng chụp ảnh cụm sao và nghiên cứu để khám phá nhiều bí mật của chúng.
Đây là bức ảnh chụp một cụm sao cầu có tên là Messier 15 được thực hiện bởi Hubble.
Chứa hơn 100 000 ngôi sao già cỗi,
cụm sao này còn ẩn chứa một thứ hết sức đen tối và bí ẩn trong trái tim của mình.
Hubble học được gì từ cụm sao?
Cụm sao là một trong những thiên thể đẹp nhất trên bầu trời.
Qua nhiều năm, Hubble quan sát được khá nhiều loại thiên thể này- nhưng không hẳn là tất cả.
Những cụm sao này cực kỳ hữu ích cho các nhà thiên văn học.
Vậy chúng cho ta biết điều gì về Vũ Trụ?
Có hai loại cụm sao chính:
Cụm sao mở
và cụm sao cầu.
Phần lớn ngôi sao, kể cả Mặt Trời, được cho là hình thành trong các cụm sao mở
với tập hợp hàng ngàn ngôi sao liên kết một cách lỏng lẻo với nhau bởi lực hấp dẫn
về sau chúng sẽ di chuyển khắp thiên hà chủ
khi cụm trưởng thành và đám mây khí trong cụm bị phân tán hết.
Cụm sao cầu thì khác;
chúng là quả bóng khổng lồ chứa nhiều ngôi sao lớn tuổi quay quanh trung tâm của thiên hà.
Nhiều cụm sao cầu trước đây từng là các thiên hà nhỏ,
trong quá khứ bị thiên hà lớn hơn nuốt mất.
Hubble đã khám phá khá nhiều cụm sao cầu
Chỉ riêng Thiên hà Milky Way đã có hơn 150 vệ tinh sao này,
và với đôi mắt của Hubble, có thể chụp sắc nét từng ngôi sao một.
Cho phép Hubble khám phá cụm sao với độ chi tiết hơn bao giờ hết.
Hubble từng thực hiện bức ảnh sâu, chi tiết nhất từ trước tới nay
về một thiên hà hàng xóm của thiên hà Milky Way:
Thiên hà Andromeda
điểm từng cụm sao riêng lẻ và thậm chí chụp lấy từng ngôi sao một trong cụm.
Hubble cũng phát hiện một quần thể sao lùn trắng trong cụm sao NGC 6397
Những ngôi sao chết, cổ xưa này là ngôi sao mờ nhất từng thấy trong bất kỳ cụm sao cầu nào.
Lần đầu tiên các nhà thiên văn học tính chính xác độ tuổi của cụm sao này.
Hubble cũng bắt được một nhóm cụm sao lớn nhất từ trước tới nay,
với một con số đáng kinh ngạc, 160 000 cụm sao, chen chúc nhau trong cụm thiên hà Abell 1689.
Hubble đã thăm dò nhiều cụm sao của Thiên hà Milky Way
để tìm hiểu độ tuổi và giai đoạn của sao khác nhau như thế nào,
và nghiên cứu xem tại sao một số cụm sao
lại có nhiều thế hệ sao khác nhau trong khi cụm sao khác chủ yếu chứa các ngôi sao có cùng độ tuổi.
Hiện tại, Hubble đang hướng về cụm sao cầu Messier 15,
một trong số cụm sao cầu lớn tuổi nhất được biết đến trong thiên hà của chúng ta, khoảng 12 tỷ năm tuổi.
Messier 15 như một màn trình diễn pháo hoa rực rỡ,
với nhiều ngôi sao màu xanh dương và vàng tỏa sáng tràn ngập khắp khung hình.
Messier 15 còn là nhà một tinh vân hành tinh có tên là Pease 1
- là cụm sao cầu đầu tiên được biến đến có chứa loại thiên thể này
Hiện tại, chỉ có ba cụm sao tương tự khác được tìm thấy có chứa một tinh vân hành tinh như vầy.
Tuy nhiên, không như vẻ bên ngoài -
quả cầu lấp lánh này có chứa một bí mật đen tối
Các nhà thiên văn học nghiên cứu Messier 15 với Hubble vào năm 2002
đã phát hiện một thứ hết sức đen tối và bí ẩn nằm tại tâm của thiên thể này.
Có hai lời giải cho bí ẩn này
Có thể là một tập hợp gồm nhiều sao neutron siệu đặc và tối,
hoặc là một lỗ đen bí ẩn với kích cỡ trung bình nằm tại tâm của cụm sao.
Nghiên cứu lỗ đen khác lạ này
có thể cho ta biết thêm về sự phát triển của thiên thể này trong cụm sao và cả thiên hà.
Hubblecast được sản xuất bởi ESA / Hubble tại Tổ chức Nghiên cứu thiên văn châu Âu tại Nam Bán cầu ở Đức.
Sứ mệnh Hubble là dự án hợp tác quốc tế giữa NASA và Cơ quan Vũ trụ châu Âu.
www.spacetelescope.org
Transcribed by ESA/Hubble. Translation -- Thanh Sang Mai.
Đừng bỏ lỡ!
Chương trình ESOcast.
Cảm ơn bạn đã đồng hành cùng Hubble,
cũng đừng bỏ qua nhiều điều mới mẻ đến từ mặt đất.
Chương trình ESOcast giới thiệu nhiều khám phá nổi bật đến từ Đài thiên văn phía Nam của châu Âu
cùng tổ hợp kính thiên văn mạnh mẽ quan sát từ dãy núi Andes của Chile,
tại vùng đất Nam Bán cầu nổi tiếng với nhiều quan sát thiên văn học.