Τα αστρικά σμήνη μοιάζουν με πυροτεχνήματα στον ουρανό
και αποτελούν αγαπημένο αντικείμενο παρατήρησης για τους αστρονόμους
Το Χαμπλ παρατήρησε μεγάλο αριθμό από αυτά τα κοσμικά στολίδια
καταγράφοντας και μελετώντας τα για να ανακαλύψει τα μυστικά τους.
Αυτή η νέα εικόνα από το Χαμπλ δείχνει ένα σφαιρικό σμήνος, γνωστό με το όνομα Messier 15
Εκτός του ότι περιλαμβάνει 100 000 παλιά άστρα, αυτό το σμήνος κρύβει κάτι σκοτεινό και μυστήριο στο εσωτερικό του.
Hubblecast 69: Τι έμαθε το Χαμπλ από τα αστρικά σμήνη;
Τα αστρικά σμήνη είναι από τα ομορφότερα ουράνια αντικείμενα
Το Χαμπλ έχει παρατηρήσει πολλά από αυτά με το πέρασμα των χρόνων - όμως δεν το έκανε μόνο για να τα απεικονίσει
Αυτά τα σμήνη είναι εξαιρετικά χρήσιμα για τους αστρονόμους που τα μελετούν
Τι μπορούν να μας πουν για το Σύμπαν;
Υπάρχουν δύο κύριοι τύποι αστρικών σμηνών:
Ανοικτά,
και Σφαιρικά.
Τα περισσότερα άστρα, όπως και ο Ήλιος μας, θεωρείται ότι δημιουργήθηκαν μέσα σε ανοικτά αστρικά σμήνη
ομάδες χιλιάδων άστρων σε ήπια βαρυτική αλληλεπίδραση μεταξύ τους
καταδικασμένα να διασπαρούν μέσα στον γαλαξία που τα φιλοξενεί μόλις ωριμάσει το σμήνος και διαλυθεί το αέριό του.
Τα Σφαιρικά Σμήνη είναι διαφορετικά. Είναι μεγάλες σφαίρες παλαιών άστρων που περιφέρονται γύρω από το κέντρο των γαλαξιών
Πολλά από αυτά είναι απομεινάρια μικρών γαλαξιών, που καταβροχθίσθηκαν από μεγάλους συνοδούς τους στην πάροδο της ιστορίας του Σύμπαντος.
Το Χαμπλ εξερεύνησε πολλά σφαιρικά σμήνη
Στο Γαλαξία μας μόνο υπάρχουν περισσότεροι από 150 τέτοιοι αστρικοί δορυφόροι και η διακριτική ικανότητα του Χαμπλ μπορεί να ξεχωρίσει τα μεμονωμένα άστρα τους.
Αυτό έχει επιτρέψει στο Χαμπλ να παρατηρήσει αυτά τα αστρικά σμήνη με εξαιρετική λεπτομέρεια.
Το Χαμπλ έχει παράξει τις πιο μακρινές και πιο λεπτομερειακές εικόνες ενός γαλαξία εκτός του δικού μας: του γαλαξία της Ανδρομέδας,
εντοπίζοντας διαφορετικά αστρικά σμήνη και διακρίνοντας ακόμη και τα μεμονωμένα άστρα τους.
Κατέγραψε μία ομάδα λευκών νάνων στο NGC 6397
Αυτά τα αρχαία, θνήσκοντα άστρα είναι τα ασθενέστερα που έχουν παρατηρηθεί σε σφαιρικά σμήνη.
Οδήγησαν στην πρώτη ακριβή μέτρηση της ηλικίας των σμηνών.
Το Χαμπλ εντόπισε επίσης τη μεγαλύτερη ομάδα σφαιρικών σμηνών που έχει βρεθεί,
160 000, να περιφέρονται γύρω από τη καρδιά του γαλαξιακού σμήνους Abell 1689.
Μελέτησε τα σμήνη του Γαλαξία μας για να κατανοήσουμε πώς διαφορετικά άστρα γερνούν με διαφορετικό ρυθμό,
και εξέτασε γιατί μερικά σμήνη φαίνεται να φιλοξενούν διαφορετικές γενιές άστρων ενώ άλλα αποτελούνται από άστρα της ίδιας περίπου ηλικίας.
Τώρα, το Χαμπλ παρατήρησε το σφαιρικό σμήνος Messier 15,
ένα από τα παλαιότερα γνωστά σφαιρικά σμήνη στο γαλαξία μας, ηλικίας περίπου 12 δις ετών.
Η εικόνα του Messier 15 θυμίζει εντυπωσιακό πυροτέχνημα, με συστάδες χρυσών και λαμπρών μπλε άστρων σε όλη του την έκταση.
Το Messier 15 φιλοξενεί ένα πλανητικό νεφέλωμα γνωστό ως Pease 1 - το πρώτο σφαιρικό σμήνος στο οποίο παρατηρήθηκε ένα τέτοιο αντικείμενο.
Ακόμη και σήμερα, έχουν ανακαλυφθεί τρία μόνο παρόμοια σμήνη να διαθέτουν πλανητικό νεφέλωμα.
Παρόλα αυτά, δεν είναι όλα όπως φαίνονται -
αυτό το λαμπρό κόσμημα έχει κρυμμένα μυστικά
Αστρονόμοι που μελέτησαν το Messier 15 με το Χαμπλ το 2002 ανακάλυψαν κάτι σκοτεινό και μυστηριώδες μέσα του.
Υπάρχουν δύο πιθανές εξηγήσεις για αυτό το παράξενο εύρημα
Είτε είναι μία ομάδα σκοτεινών, υπέρπυκνων άστρων νετρονίων, είτε μία σπάνια, εξωτική μέσης μάζας μελανή οπή
Η μελέτη τέτοιων ασυνήθιστων μελανών οπών μπορεί να μας αποκαλύψει πώς τέτοια αντικείμενα μεγαλώνουν και εξελίσσονται τόσο σε αστρικά σμήνη όσο και σε γαλαξίες.
Το Hubblecast είναι μία παραγωγή του ESA/Hubble στο Ευρωπαϊκό Νότιο Αστεροσκοπείο στη Γερμανία.
Η αποστολή του Χαμπλ αποτελεί διεθνή συνεργασία μεταξύ της NASA και του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος.
www.spacetelescope.org
Κείμενα: ESA/Hubble. Μετάφραση: Μανώλης Ζούλιας (ESON)