Kính thiên văn Không gian Hubble của NASA / ESA
cùng với sự giúp đỡ của một nhà thiên văn học nghiệp dư
đã chụp bức ảnh đẹp nhất từ trước tới nay của thiên hà Messier 106,
một thiên hà xoắn ốc ngoạn mục cùng vô số bí mật .
Bí mật của một thiên hà xoắn ốc
Nằm cách chúng ta chỉ khoảng 20 triệu năm ánh sáng,
thực tế đây là một người hàng xóm ở gần chúng ta theo thang đo vũ trụ.
Messier 106 là một trong những thiên hà xoắn ốc sáng nhất và gần thiên hà Milky Way của chúng ta nhất.
Mặc dù thiên hà này trông không mấy đặc biệt,
nhưng một số đặc điểm của nó đã gây trở ngại cho các nhà thiên văn học trong nhiều năm.
Messier 106 có một lỗ đen siêu khổng lồ ở trung tâm.
Mặc dù đây là điều hiển nhiên đối với hầu hết các thiên hà,
nhưng thực tế lỗ đen này đang hoạt động và háu đói,
ngấu nghiến vật chất gần đó với tốc độ đáng kinh ngạc.
Sự thèm ăn vô đáy của lỗ đen khổng lồ này
là tác nhân đứng sau nhiều hành vi bất thường của thiên hà.
Messier 106 đang phát ra bức xạ mạnh mẽ từ trung tâm của nó,
hiện tượng này chưa từng được ghi nhận tại thiên hà Milky Way.
Điều này là do hoạt động rất mạnh của lỗ đen tại trung tâm thiên hà,
kéo khí và bụi vào trong một cách dữ dội.
Lượng khí và bụi này được làm nóng lên, phát ra bức xạ vi sóng và tia X.
Tuy nhiên, sự phát xạ này không phải là đặc điểm hấp dẫn nhất của thiên hà xoắn ốc này.
Bức ảnh trên tiết lộ bí mật khác của thiên hà:
cùng với hai nhánh xoắn ốc chứa đầy sao thông thường,
dường như M106 có thêm hai nhánh khác, được hình thành từ khí nóng phát sáng.
Trong khi hai nhánh phụ ma quái này đã được biết đến trong hàng thập kỷ,
các nhà thiên văn học vẫn chưa rõ về sự hình thành của nó - cho đến gần đây.
Một lần nữa, thủ phạm chính là lỗ đen siêu khổng lồ của Messier 106.
Hai nhánh xoắn ốc phụ chính là những vùng khí
đã được làm nóng lên đến mức nhiệt thiêu đốt hàng triệu độ.
Khi vật chất quay xung quanh và nóng lên tại trung tâm của thiên hà,
chuyển động hỗn loạn làm cho các vòi phun vật chất bắn ra bên ngoài.
Vòi phun phá vỡ và làm nóng tất cả đám khí trên đường đi,
từ đó kích thích đám khí dày đặc hơn hướng về phía trung tâm của thiên hà
Đám khí này được liên kết chặt chẽ với nhau, nên nó vẫn còn hình dạng tương đối thẳng.
Tuy nhiên, đám khí mỏng hơn ở xa hơn được thổi ra từ vòi phun,
uốn cong ra ngoài mặt phẳng thiên hà,
tạo thành cánh tay vòng cung màu đỏ có thể thấy trong bức ảnh.
Hai nhánh "phụ" này rất khác thường, và có chút bối rối
vì luồn phun thiên hà là thứ khá phổ biến.
Chúng không chỉ có ở thiên hà xoắn ốc
mà còn có ở thiên hà elip, điển hình là vòi phun bức xạ vô tuyến được nhìn thấy
xung quanh nhiều thiên hà gần kề như Hercules A và Centaurus A.
Tuy vậy, không có thiên hà nào được quan sát có đặc điểm như Messier 106.
Một số dữ liệu cho bức ảnh chụp của Messier 106
được cung cấp bởi nhà thiên văn học nghiệp dư Robert Gendler.
Cùng với Hubble, dữ liệu này cho phép chúng ta thấy được vùng trung tâm hỗn loạn của thiên hà
và cấu trúc bí ẩn của nó rõ hơn bao giờ hết.
Hubblecast được sản xuất bởi ESA / Hubble
tại Tổ chức Nghiên cứu Thiên văn học châu Âu đặt tại Nam Bán cầu (Đức).
Sứ mệnh Hubble là dự án hợp tác quốc tế giữa NASA và Cơ quan Vũ trụ Châu Âu.
Transcribed by ESA/Hubble. Translation – Thanh Sang Mai.