De NASA/ESA Hubble ruimtetelescoop
met een beetje hulp van een amateur-astronoom,
heeft één van de mooiste opnames opgeleverd van een jet van dichtbij gelegen sterrenstelsel Messier 106,
een treffend spiraalstelsel met een aantal geheimen..
Hubblecast, gepresenteerd door: de ESA (European Space Agency), en de NASA.
Hubblecast episode 62: Een spiraalstelsel met een geheim.
Gepositioneerd op iets meer dan 20 miljoen lichtjaar afstand
- praktisch, een buurman bij kosmische standaarden-
is Messier 106 één van de spiraalstelsels die het helderst en zich meest dicht bij onze Melkweg bevindt.
Hoewel deze niet erg uniek lijkt
lieten sommige van zijn eigenschappen astronomen jarenlang perplex doen staan.
Messier 106 heeft een supermassief zwart gat in zijn centrum.
Ofschoon dit voor de meest sterrenstelsels het geval is,
is dit zwart gat bijzonder actief en hongerig,
en slurpt het nabij gelegen materiaal op in een enorm tempo.
De bodemloze honger van dit enorme zwarte gat
veroorzaakt veel van dit sterrenstelsel's ongewone gedrag.
Messier 106 lijkt een krachtig te stralen vanuit zijn centrum
zoals we dat gewoonlijk niet zien in onze Melkweg.
Dit wordt veroorzaakt door het zeer actieve zwarte gat in het centrum van het sterrenstelsel
dat geweldadig gas en sterrenstof naar binnen trekt.
Dit materiaal wordt zo heet, dat het microwaves en X-rays uitstraalt.
Toch is deze straling niet het meest intrigerende kenmerk van dit spiraalstelsel.
Deze afbeelding laat een ander niet-zo-verborgen geheim van het sterrenstelsel:
naast zijn twee reguliere spiraalarmen vol sterren,
schijnt het er nog twee te hebben bestaande uit heet, gloeiend gas.
Hoewel deze spookachtige extra armen al decennia bekend zijn,
waren astronomen er onzeker van hoe ze zich hadden gevormd - tot voor kort dan.
En opnieuw is de schuldige Messier 106's zwarte gat.
De extra spiraalarmen zijn gebieden met gas
die verhit zijn tot verschroeiende temperaturen van miljoenen graden.
Als er materie rondcirkelt en heter wordt in het centrum van het sterrenstelsel
veroorzaakt de turbulente beweging jets van materiaal dat naar buiten wordt geschoten.
Onderweg verspreiden en verhitten deze jets het gas.
waardoor het gas met hogere dichtheid zich rond het centrum van het sterrenstelsel concentreert.
Dit gas is compact en strak bijen gebonden, waardoor het blijft ongeveer recht blijft.
Maar het lossere gas meer aan de buitenkant wordt van de jets weggeblazen,
zodat die van het galactische vlak naar buiten wegdraait,
en zo de gebogen, rode armen maakt, die de afbeelding toont.
Deze 'extra' armen zijn erg ongewoon, en creëert enigszins een puzzel.
Galactische jets zijn eigenlijk vrij normaal.
En het zijn niet allen spiraalstelsels die jets tonen:
elliptische sterrenstelsels doen dat ook, zoals de spectaculaire radiojets
die te zien zijn rond nabij gelegen sterrenstelsels Hercules A en Centaurus A.
En toch, geen van deze toont de kenmerken van Messier 106.
Een deel van het uiterlijk van deze afbeelding van Messier 106
hebben we dankzij de inzet van amateur-astronoom Robert Gendler.
Tezamen met Hubble, stelt deze data ons in staat het chaotische centrum van dit sterrenstelsel
en haar mysterieuze structuur, te visualiseren, beter dan ooit tevoren.
Hubblecast wordt geproduceerd door ESA/Hubble, in het Europese Zuidelijke Observatorium in Duitsland.
De Hubble missie is een internationaal samenwerkingsproject tussen NASA en de European Space Agency (ESA).
Transcriptie door ESA/Hubble. Vertaling M.Smit.
Nu dat u meer weet over Hubble (in de ruimte), kunt u ook zorgen dat u op de hoogte komt van het laatste nieuws over de telescopen (op aarde):
De 'ESOcast' brengt u het meest interessante onder aandacht van het Europese Zuideljike Observatorium met zijn krachtige telescopen, dat waarneemt hoog op het Chileense Andesgebergte;
daar op het zuidelijke halfrond waar zich de beste lokaties bevinden om astronomische waarnemingen te doen.