Το Διαστημικό Τηλεσκόπιο Χαμπλ των NASA/ESA
με λίγη βοήθεια από έναν ερασιτέχνη αστρονόμο
μας έδωσε μία από τις καλύτερες εικόνες του κοντινού μας γαλαξία Messier 106
ένας εντυπωσιακός σπειροειδής γαλαξίας με πολλά μυστικά.
Επεισόδιο 62: Ένας σπειροειδής γαλαξίας με ένα μυστικό
Σε απόσταση λίγο περισσότερο από 20 εκατομμύρια έτη φωτός
πρακτικά ένας γείτονάς μας σε κοσμική κλίμακα
ο Messier 106 είναι ένας από τους λαμπρότερους γαλαξίες και από τους εγγύτερους στο Γαλαξία μας.
Αν και δε δείχνει ιδιαίτερα διαφορετικός
κάποια από τα χαρακτηριστικά του προβληματίζουν για χρόνια τους αστρονόμους
Στο κέντρο του Messier 106 βρίσκεται μία τεράστια μελανή οπή
Αν και αυτό συμβαίνει στους περισσότερους γαλαξίες
η συγκεκριμένη μελανή οπή είναι ιδιαίτερα ενεργή και 'λαίμαργη'
καταβροχθίζοντας τη γειτονική σε αυτή ύλη με εντυπωσιακό ρυθμό
Αυτή η ακόρεστη όρεξη της μελανής οπής
κρύβεται πίσω από την ασυνήθιστη συμπεριφορά του γαλαξία
Ο Messier 106 εκπέμπει ισχυρή ακτινοβολία από το κέντρο του
κάτι το οποίο δε παρατηρούμε στο Γαλαξία μας
Αυτό προκαλείται από την υπερδραστήρια μελανή οπή στο κέντρο του γαλαξία
η οποία απορροφά βίαια αέριο και σκόνη στο εσωτερικό της
Στη διαδικασία αυτή το υλικό θερμαίνεται, εκπέμποντας ακτινοβολία μικροκυμάτων και ακτίνων-Χ
Και όμως η δεν είναι αυτό το πιο εντυπωσιακό χαρακτηριστικό αυτού του σπειροειδή γαλαξία
Η εικόνα δείχνει ένα ακόμη, όχι τόσο καλά κρυμμένο μυστικό:
κατά μήκος των δύο κανονικών σπειροειδών βραχιόνων του
εμφανίζονται να υπάρχουν δύο ακόμη, αποτελούμενη από θερμό, λαμπρό αέριο
Αν και αυτοί οι επιπλέον βραχίονες, είναι γνωστοί εδώ και δεκαετίες
οι αστρονόμοι δεν ήταν βέβαιοι για το πως δημιουργήθηκαν - μέχρι πρόσφατα
Και πάλι ένοχη είναι η τεράστια μελανή οπή του Messier 106
Οι επιπλέον βραχίονες είναι στη πραγματικότητα περιοχές αερίου
που θερμαίνονται σε τεράστιες θερμοκρασίες εκατομμυρίων βαθμών
Καθώς ύλη περιδινείται και θερμαίνεται στο κέντρο του γαλαξία
η περιστροφική κίνηση προκαλεί την εκτόξευση πιδάκων υλικού προς τα έξω
Οι πίδακες διαταράσσουν και θερμαίνουν όλο το αέριο στο δρόμο τους
το οποίο με τη σειρά του διεγείρει πυκνότερο αέριο προς το κέντρο του γαλαξία
Αυτό το αέριο είναι ιδιαίτερα συνεκτικό, και έτσι παραμένει σχεδόν σε μία ευθεία
Όμως το πιο ελεύθερο αέριο, στις εξώτερες περιοχές εκτινάσσεται από τους πίδακες
σε καμπυλόσχημη διάταξη έξω από το γαλαξιακό επίπεδο
δημιουργώντας τους καμπύλους ερυθρούς βραχίονες που εμφανίζονται σε αυτή την εικόνα
Αυτοί οι επιπλέον βραχίονες είναι ιδιαίτερα ασυνήθεις, και αυτό μας προβληματίζει
καθώς οι γαλαξιακοί πίδακες είναι ιδιαίτερα συνηθισμένοι
Οι πίδακες δεν εμφανίζονται μόνο σε σπειροειδής
αλλά και σε ελλειπτικούς γαλαξίες, όπως οι εντυπωσιακοί ραδιοπίδακες
που είναι ορατοί στους κοντινούς γαλαξίες Ηρακλή Α και Κενταύρου Α
Κι όμως κανένας από αυτούς δεν εμφανίζει τα χαρακτηριστικά του Messier 106
Μερικά από τα δεδομένα για αυτή την εικόνα του Messier 106 προήλθαν
από τον ερασιτέχνη αστρονόμο Ρόμπερτ Γκέντλερ
Συνδυασμένα με αυτά του Χαμπλ, μας επέτρεψαν να καταγράψουμε το χαοτικό γαλαξιακό κέντρο
και τη μυστηριώδη δομή του καλύτερα από ποτέ
Το Hubblecast είναι παραγωγή της ESA/Hubble στο Ευρωπαϊκό Νότιο Αστεροσκοπείο στη Γερμανία
Η αποστολή του Χάμπλ αποτελεί διεθνή συνεργασία μεταξύ της NASA και του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος
www.spacetelescope.org
Κείμενο ESA/Hubble. Μετάφραση: Μανώλης Ζούλιας