Mgławica planetarna stanowi jeden z ostatnich etapów
życia gwiazdy takiej jak Słońce
Pod koniec życia, jeszcze zanim do końca zużyje swoje źródło energii
gwiazda odrzuca swoje zewnętrzne warstwy.
Są one następnie wzbudzane przez promieniowanie gwiazdy
i zaczynają jasno świecić ukazując skomplikowane i fascynujące struktury,
które naukowcy wciąż starają się w pełni zrozumieć.
Hubblecast odcinek 61: zwiedzanie NGC 5189
prowadzi dr J, a.k.a. dr Joe Liske
Witajcie w Hubblecast!
W poprzednich odcinkach przedstawiliśmy wiele zdjęć mgławic planetarnych wykonanych przez teleskop Hubble'a
i wyjaśniliśmy jak wiele one mówią nam o ostatecznym losie jaki czeka nasze Słońce.
W dzisiejszym odcinku dokładniej przyjrzymy się jednej z nich
Mgławica planetarna, która w przeciwieństwie do wielu innych
w ogóle nie przypomina planety
Znana pod swoim numerem katalogowym NGC 5189,
ta mgławica planetarna może nie wydawać się interesująca
Gdy została odkryta w XIX wieku,
ówczesne teleskopy nie były w stanie ukazać jej struktury
Jednak postęp w technologii budowy teleskopów, który miał miejsce w kolejnych 150 latach, w końcu zaowocował
Przez długi czas najlepsze zdjęcie tego obiektu
wykonane przez teleskop NTT Europejskiego Obserwatorium Południowego
ukazywało złożoną, spiralną budowę NGC 5189
Kolejnym było niezwykłe zdjęcie wykonane 8-metrowym teleskopem Gemini South
Jednak gdy w jej stronę skieruje się teleskop Hubble'a....
Cóż, jeżeli skieruje się na nią teleskop Hubble'a, można ujrzeć prawdziwie spektakularne szczegóły
z których wiele nigdy wcześniej nie było widocznych.
Oczywiście jest to wynikiem unikalnej cechy teleskopu Hubble'a -
- lokalizacji poza ziemską atmosferą.
Po zbliżeniu, które jest możliwe dzięki wysokiej rozdzielczości teleskopu Hubble'a
możemy ujrzeć bardzo gęste węzły w chmurach gazu
Hubble już wcześniej takie struktury pokazywał np. w Mgławicy Slimak
Odpowiada za to promieniowanie z umierającej gwiazdy,
które kształtuje te węzły
tworząc w ten sposób jasne kształty przypominające fale,
jakie powstają gdy woda w strumieniu opływa wystającą skałę.
Wszystkie skierowane są do centrum mgławicy
Węzły w NGC 5189 przypominają nam jak potężnych rozmiarów są mgławice planetarne.
Tutaj mogą się wydawać zupełnie nieistotne
jednak są rozmiaru całego Układu Słonecznego.
Gwiazda w centrum mgławicy, gęsty biały karzeł
jest zdecydowanie za mała, aby zaobserwować ją jako obiekt, a nie tylko świecący punkt
mimo, ze jest mniej więcej rozmiaru Ziemi.
Spiralny kształt NGC 5189 jest prawdopodobnie jej najwyraźniejszą cechą,
dzięki czemu nazywana jest także 'Spiralną Mgławicą Planetarną'.
Jej budowa przypomina kropelki wody uciekające ze zraszacza trawników
Odpowiada za to rotacja i drgania gwiazdy wyrzucającej materię
Podobne struktury były już obserwowane wcześniej,
szczególne w mgławicach planetarnych, które w centrum posiadały gwiazdy podwójne.
Jednak czy w centrum NGC 5189 znajdują się dwie czy jedna gwiazda
pozostaje otwartą kwestią.
Dlatego też jej kształt i stojąca za nim nauka
pozostają fascynującym obszarem badań dla astronomów
Tu dr J, to już wszystko w dzisiejszym Hubblecast
Jeszcze raz natura okazała się bardziej zdumiewająca niż mogliśmy to sobie wyobrazić
Hubblecast tworzony jest przez ESA/Hubble w Europejskim Obserwatorium Południowym w Niemczech
Misja Hubble to międzynarodowy projekt prowadzony przez NASA oraz Europejską Agencję Kosmiczną
www.spacetelescope.org
Transkrypcja: ESA/Hubble. Tłumaczenie: Radosław Kosarzycki