Skærbleikar geimþokur umkringja næstum alla
þyrilvetrarbrautina sem sést á þessari mynd Hubblessjónauka NASA og ESA
af NGC 922.
Hringmyndunina og bjagaða lögun vetrarbrautarinnar
má rekja til lítillar vetrarbrautar sem fór beint í gegnum
miðju NGC 922 fyrir um 330 milljónum ára.
60. þáttur: Vetrarbraut í skotlínunni
Mynd Hubbles af vetrarbrautinni NGC 922 sýnir að ekki er um dæmigerða þyrilvetrarbraut að ræða.
Armar hennar hafa sundrast; straumur stjarna liggur út í geiminn
og bjartur hringur úr geimþokum umkringir kjarnann.
Athuganir Chandra gervitungls NASA á NGC 922 sýna enn meiri glundroða
á formi ofurbjartra röntgenlinda hér og þar um vetrarbrautina.
Þessa óvenjulegu lögun NGC 922 má rekja nokkur hundruð milljónir ára aftur í tímann.
Þá fór smærri vetrarbraut beint í gegnum miðju NGC 922.
Þótt sú vetrarbraut sé fyrir utan sjónsvið Hubbles
sýna myndir sjónauka á jörðu niðri
boðflennuna þjóta burt af vettvangi.
Þegar litla vetrarbrautin fór í gegnum miðju NGC 922
mynduðust gárur sem hreyfðu við gasskýjum
og hratt af stað myndun nýrra stjarna.
Geislunin frá þessum nýju stjörnum lýsti í staðinn upp gasið.
Skærbleiki litur geimþokanna
er einkennismerki þessa ferlis og af völdum örvaðs vetnisgass
sem langmest er af í miðgeimsskýjum.
Svipað ferli er notað í neonskilti hér á jörðinni.
Ef tvær vetrarbrautir raðast upp á hárréttan hátt
og smærri vetrarbrautin fer í gegnum miðju hinnar sem stærri er
myndast fullkominn geimþokuhringur.
Hins vegar er oftar töluvert frávik milli vetrarbrautanna
svo hringur eins og þessi verður til, þar sem annar helmingurinn er augljóslega bjartari en hinn.
Þessi fyrirbæri, sem kallast árekstrarhringvetrarbrautir, eru tiltölulega sjaldgæfar í nágrenni okkar.
Þótt árekstrar og samrunar vetrarbrauta séu fremur algengir
er ekki hægt að segja hið saman um þá nákvæmu uppröðun
og þau stærðarhlutföll sem þarf til að mynda hring.
Við þekkjum aðeins fáein dæmi í nágrenni okkar í geimnum en NGC 922
og Kerruhjólsvetrarbrautin, sem Hubble hefur líka tekið mynd af, eru þekktustu dæmin.
Hubblecast er framleitt af ESA/Hubble í Stjörnustöð Evrópulanda á suðurhveli í Þýskalandi.
Hubblessjónaukinn er alþjóðlegt samstarfsverkefni NASA og Geimstofnunar Evrópu.
www.spacetelescope.org
Handrit: ESA/Hubble. Þýðing: Sævar Helgi Bragason