Korzystając z Kosmicznego Teleskopu Hubble'a należącego do NASA/ESA
astronomowie wykryli dramatyczne zmiany w atmosferze odległej planety.
Wkrótce po tym jak gwałtowny rozbłysk gwiezdny skąpał ją
w intensywnym promieniowaniu rentgenowskim
naukowcy zauważyli, że atmosfera planety niemal natychmiast wyparowała.
Te gwałtowne zdarzenia, które miały miejsce 63 lata świetlne od Ziemi umożliwiły astronomom
wgląd w zmieniającą się pogodę i klimat
na planecie znajdującej się poza Układem Słonecznym.
Europejska Agencja Kosmiczna i NASA
Hubblecast odcinek 56: Dramatyczna zmiana zauważona na odległej planecie
przedstawia dr J, a.k.a. dr Joe Liske
Na planecie HD 189733b jest niebieskie niebo, jednak na tym podobieństwo do Ziemi się kończy.
To potężny olbrzym gazowy podobny do Jowisza, który znajduje się bardzo blisko swojej gwiazdy,
dużo bliżej niż jakakolwiek planeta w Układzie Słonecznym.
Dlatego też klimat na niej jest wyjątkowo gorący, a temperatury przekraczają 1000ºC.
Zespół naukowców wykorzystał teleskop Hubble'a do obserwacji planety w 2010
i ponownie w 2011 roku gdy znajdowała się na tle swojej macierzystej gwiazdy.
Podświetlona w ten sposób, atmosfera planety pozostawia odcisk
w świetle gwiazdy, umożliwiając astronomom odszyfrowanie aktywności
w skali, w której obrazowanie bezpośrednie byłoby niemożliwe.
Pierwsze obserwacje w sumie... nie pokazały zbyt wiele.
Naukowcy mieli nadzieję, że potwierdzą, to co już raz wcześniej widzieli
na innej planecie
- wyższe warstwy atmosfery stopniowo odparowujące
w intensywnym świetle gwiazdy macierzystej.
Jednak pierwsze obserwacje HD 189733b wykonane przez teleskop Hubble'a
nie wykryły ucieczki atmosfery.
Jednak o ile pierwszy zestaw obserwacji był nie za ciekawy,
drugi zupełnie go nie przypominał.
Tuż przed rozpoczęciem drugiej tury obserwacji teleskopem Hubble'a
satelita Swift wykrył potężny rozbłysk na powierzchni gwiazdy,
który spowodował silne promieniowanie, także zabójcze dla atmosfery promieniowanie rentgenowskie.
Przypominało to bardziej gwałtowną wersję rozbłysków słonecznych
które powodują zakłócenia satelitów komunikacyjnych na Ziemi.
Gdy planeta pojawiła się kilka godzin później zaobserwowane zostały zdumiewające zmiany.
Tam gdzie widziano zwykłą planetę w 2010 roku
w 2011 roku zaobserwowano gwałtownie wyparowującą atmosferę.
Pióropusz gazów oddalał się od planety,
która traciła co najmniej 1000 ton gazu w każdej sekundzie.
Zespół badaczy uważa, iż błysk rentgenowski pochodzący z rozbłysku
może odpowiadać za parowanie atmosfery zaobserwowane przez teleskop Hubble'a.
Tego rodzaju promieniowanie ma wystarczającą energię do przyspieszenia
cząsteczek atmosfery do prędkości, która pozwala im oderwać się od planety.
Jednak istnieją także inne ciekawe możliwości
związane z aktywnością gwiazdy.
Jedną z nich są stopniowe, sezonowe zmiany promieniowania rentgenowskiego z gwiazdy
zamiast gwałtownych rozbłysków,
które mogą być przyczyną zmian między 2010 a 2011 rokiem.
Byłby to proces podobny do 11-letniego cyklu plam słonecznych na Słońcu.
Naukowcy zaplanowali już kolejne obserwacje teleskopem Hubble'a
oraz Teleskopem Kosmicznym ESA XMM-Newton,
które mają za zadanie dowiedzieć się co spowodowało odparowanie atmosfery.
Niezależnie od powodu, to właśnie tu naukowcy po raz pierwszy
zaobserwowali wyraźną zmianę w atmosferze egzoplanety.
Transkrypcja: ESA/Hubble Tłumaczenie: Radosław Kosarzycki