Αστρονόμοι χρησιμοποιώντας το διαστημικό τηλεσκόπιο Hubble
παρατήρησαν δραματικές αλλαγές στην ατμόσφαιρα ενός μακρινού πλανήτη.
Μόλις μια αστρική έκρηξη το περιέλουσε
με έντονη ακτινοβολία ακτίνων Χ
οι επιστήμονες ανίχνευσαν την γρήγορη εξάτμιση της ατμόσφαιρας του πλανήτη.
Αυτά τα βίαια γεγονότα 63 έτη φωτός μακριά από τη Γη έδωσαν στους αστρονόμους
την πρώτη τους ματιά στην αλλαγή του καιρού και του κλίματος
σε έναν πλανήτη εκτός του δικού μας Ηλιακού Συστήματος.
Από την Ευρωπαϊκή Διαστημική Υπηρεσία ESA και την NASA:
Επεισόδιο 56: Δραματικές αλλαγές εντοπίζονται σε ένα μακρινό πλανήτη
Παρουσιάζει ο Δρ. Τζέι ή κατά κόσμον Δρ. Τζο Λίσκε
Ο πλανήτης HD 189733b έχει μπλε ουρανό, αλλά αυτή είναι και η μόνη του ομοιότητα με τη Γη.
Είναι ένας τεράστιος αέριος γίγαντας παρόμοιος με τον Δία, αλλά βρίσκεται πολύ κοντά στο αστέρι του
πολύ πιο κοντά από ό, τι βρίσκεται οποιοσδήποτε πλανήτης στον Ήλιο, στο ηλιακό μας σύστημα .
Αυτό κάνει το κλίμα ιδιαίτερα ζεστό, με θερμοκρασίες άνω των 1000 º C.
Μια ομάδα από επιστήμονες χρησιμοποίησαν το Hubble για να παρατηρήσουν τον πλανήτη το 2010
και πάλι το 2011, καθώς σκιαγραφόταν μπροστά από το άστρο του.
Έχοντας οπίσθιο φωτισμό με αυτόν τον τρόπο, η ατμόσφαιρα ενός πλανήτη αποτυπώνει την υπογραφή της
στο αστρικό φως, επιτρέποντας στους αστρονόμους να αποκωδικοποιήσουν ό, τι συμβαίνει
σε κλίμακες που θα ήταν υπερβολικά μικρές για άμεση απεικόνιση.
Η πρώτη σειρά των παρατηρήσεων στην πραγματικότητα ... δεν δείχνει τίποτα.
Οι επιστήμονες ήλπιζαν να επιβεβαιώσουν αυτό που είχαν δει μία φορά πριν
σε κάποιον άλλο πλανήτη
τα ανώτερα στρώματα της ατμόσφαιρας του να εξατμίζονται σταδιακά
κάτω από την έντονη επίθεση του αστρικού φωτός.
Αλλά οι πρώτες παρατηρήσεις του Hubble του HD 189733b
δεν έδειξαν κανένα ίχνος της ατμόσφαιρας να διαφεύγει.
Αλλά εάν η πρώτη σειρά των παρατηρήσεων ήταν αρκετά βαρετή,
η δεύτερη σειρά δεν ήταν καθόλου.
Λίγο πριν άρχισουν να παρατηρούν με το Hubble για δεύτερη φορά,
ο δορυφόρος Swift ανίχνευσε μια τεράστια έκλαμψη προερχόμενη από την επιφάνεια του άστρου
που εξέπεμψε ισχυρή ακτινοβολία, συμπεριλαμβανομένων, ικανών να βλάψουν την ατμόσφαιρα, ακτίνων-Χ.
Αυτό ήταν μια πιο βίαιη έκδοση των ηλιακών εκλάμψεων
που διαταράσσουν τους δορυφόρους επικοινωνίας εδώ στη Γη.
Όταν ο πλανήτης φάνηκε λίγες ώρες αργότερα, οι αλλαγές ήταν εντυπωσιακές.
Εκεί που είδαν ένα πολύ ήσυχο πλανήτη το 2010
είδαν την ατμόσφαιρα του να βράζει και να δραπετεύει το 2011.
Ένα νέφος αερίου εξατμιζόταν από τον πλανήτη
ο οποίος έχανε τουλάχιστον 1000 τόνους αερίων από την ατμόσφαιρα του κάθε δευτερόλεπτο.
Η ομάδα πιστεύει ότι η άνοδος των ακτίνων Χ από την έκλαμψη
μπορεί ίσως να εξηγήσει την ατμοσφαιρική εξάτμιση που παρατηρήθηκε με το Hubble.
Αυτό το είδος της ακτινοβολίας έχει αρκετή ενέργεια για να επιταχύνει
τα σωματίδια στην ατμόσφαιρα, έτσι ώστε να δραπετεύσουν από τον πλανήτη.
Υπάρχουν και άλλες ενδιαφέρουσες πιθανότητες, όμως,
και όλες συνδέονται με τη δραστηριότητα του άστρου.
Για παράδειγμα, θα μπορούσε να είναι σταδιακές εποχιακές διακυμάνσεις των ακτίνων Χ από το αστέρι
αντί της απότομης επίδρασης της έκλαμψης
οι οποίες προκάλεσαν την αλλαγή μεταξύ 2010 και 2011.
Αυτό θα ήταν παρόμοιο με τον ενδεκαετή κύκλο των κηλίδων του Ήλιου.
Η ομάδα έχει προγραμματίσει νέες παρατηρήσεις με το Hubble
και με το διαστημικό τηλεσκόπιο ακτίνων Χ της ESA , XMM-Newton
για να εξακριβώσει τι προκάλεσε την εξάτμιση της ατμόσφαιρας.
Αλλά ανεξάρτητα από την αιτία, αυτή είναι η πρώτη φορά που οι επιστήμονες έχουν παρατηρήσει
μια σαφή αλλαγή στην ατμόσφαιρα ενός εξωπλανήτη.
Μετάφραση: Ανδρέας Βοσινάκης www.ofa.gr