Regiony formowania się gwiazd są jednymi z najbardziej zadziwiających na nocnym niebie.
W ich obrębie być może najbardziej spektakularne
są dżety materii wystrzeliwane przez nowonarodzone gwiazdy.
Naukowcy użyli teleskopu Hubble'a, aby zaobserwować ruchy tych dżetów,
co dało nowe spojrzenie na to, jak formują się gwiazdy.
Odcinek 49: Ponaddźwiękowe dżety z nowonarodzonych gwiazd
Kosmiczny Teleskop Hubble'a dokonał dokładnych obserwacji
energetycznych dżetów emitowanych przez młode gwiazdy.
Astronom Patrick Hartigan i jego grupa zebrali
wysokiej rozdzielczości zdjęcia z teleskopu Hubble'a pokazujące takie dżety w okresie 14 lat.
Grupa ta połączyła swoje obserwacje, tworząc filmy ukazujące,
jak dżety te ewoluują w czasie.
W przeciwieństwie do innych zjawisk astronomicznych,
które wyglądają całkowicie statycznie nawet przez setki lat,
dżety te zauważalnie zmieniają się w krótkich okresach czasu.
Moją pierwszą reakcją było: ,,Wow, to jest naprawdę ekstra!".
Naprawdę przyjemnością było zobaczyć całą dynamikę tego, co się tam dzieje.
Ponieważ, gdy widzisz tylko jedno zdjęcie, w pewnym sensie wymyślasz różne historie,
ale jak widzisz film,
to wszystko zmienia. Naprawdę widzisz, co się dzieje.
Jeśli widzisz tylko jedno zdjęcie z teleskopu Hubble'a, możesz je interpretować na wiele różnych sposobów.
Jednak fakt, że teleskop Hubble'a jest na orbicie już tak długo sprawia, że
robiąc wiele zdjęć, można je połączyć
i obejrzeć, jak materia się porusza.
To naprawdę jest jedynym sposobem, aby uzyskać prawdziwy wgląd w
fizykę dynamiki tego, co się dzieje.
Niektóre szczegóły dżetów nie były nigdy wcześniej zauważone.
Na przykład pętle gazu roświecające i przygaszające w czasie
czy kolizje szybko i wolno poruszającego się materiału
pokazują, że dżety te nie są wyrzucane w postaci jednostajnego strumienia.
Są raczej emitowane sporadycznie jako nieregularne struktury.
Astronomowie uważają, że nieregularna struktura dżetów powodowana jest
przez materiał periodycznie opadający na gwiazdę.
Próbujemy badać, jak formują się gwiazdy. Jest to skomplikowany proces,
ponieważ zachodzi wiele wzajemnie sprzężonych procesów, tj.
gwiazdy mają wpływ na chmurę, a chmury formują gwiazdy.
Obserwując tylko jeden z tych procesów, nie widzimy całości zjawiska.
Zatem to, co próbujemy zrobić, to zobaczyć główne procesy, w jakich
gwiazdy mogą wpływać na otaczające je chmury molekularne.
Omawiane dżety znane są naukowcom jako obiekty Herbiga-Haro,
nazwane tak na cześć George'a Herbiga i Guillermo Haro,
dwóch astronomów, którzy je badali w latach 50-tych.
Jednak dopiero teraz natura tych obiektów staje się zrozumiała.
Poza dokładnymi obserwacjami za pomocą teleskopu Hubble'a
członkowie grupy przeprowadzili eksperymenty laboratoryjne i symulacje komputerowe
w ośrodkach naukowych na całym świecie,
w tym w Omega Laser Facility w Nowym Jorku
oraz w Atomic Weapons Establishment w Wielkiej Brytanii.
Łącząc obserwacje, eskperymenty i symulacje,
naukowcy mogą zbadać zagadnienie zachowania się dżetów gwiazdowych
z trzech różnych punktów widzenia.
Cały proces jest naprawdę bardzo skomplikowany i ważne jest, aby go zrozumieć,
ponieważ tak właśnie uformowało się nasze Słońce i jak formują się systemy planetarne,
co mówi nam o tym, jak my się tutaj znaleźliśmy.
Następny Hubblecast będzie 50-tym odcinkiem.
Aby to uczcić, prosimy Was, abyście powiedzieli nam,
o czym mam opowiedzieć w tym odcinku.
Zatem prześlijcie nam swoje pytania dotyczące astronomii,
wpisując je na naszą stronę na Facebook'u: facebook.com/hubbleESA
lub przesyłając wiadomość na adres: drj@spacetelescope.org.
Szczegóły dostępne są na naszej stronie: www.spacetelescope.org.
Tekst: ESA/Hubble. Tłumaczenie: Anna Raiter-Smiljanic.