W maju 2009 roku astronauci z promu kosmicznego po raz ostatni odwiedzą Kosmiczny Teleskopo Hubble'a.
W pięciu śmiałych spacerach kosmicznych, unowocześnią instrumenty Hubble'a,
pozwalając mu kontynuować dokonywanie znaczących naukowych odkryć do późnych lat następnej dekady.
To jest Hubblecast!
Wiadomości i zdjęcia z, należącego do NASA/ESA, Teleskopu Kosmicznego Hubble'a.
Podróżując poprzez czas i przestrzeń z naszym gospodarzem doktorem J., znanym również jako dr Joe Liske.
Dla naukowców oraz opinii publicznej, podobnie jak dla NASA/ESA, Kosmiczny Teleskop Hubble'a jest ikoną naukowego postępu.
Chociaż, na przestrzeni lat, na orbicie zostało umieszczonych ponad 100 kosmicznych obserwatoriów,
Hubble pozostaje najlepiej znanym.
Historia jego sukcesu jest oparta na zdumiewających naukowych wynikach i oszałamiających zdjęciach.
Jednak większość z tego możliwa była tylko dlatego, ponieważ, raz na jakiś czas, astronauci udawali się w kosmos i składali wizytę Hubble'owi.
Witajcie w Hubblecast!
Prawdę mówiąc jestem dość podekscytowany, ponieważ dziś przyjrzymy się piątej - i ostatniej - misji serwisowej Hubble'a.
Należący do NASA/ESA Kosmiczny Teleskop Hubble'a jest niezwykłym osiągnięciem inżynierii,
które umożliwia naukowcom uzyskiwać oszałamiające rezultaty, uwielbiane przez wszystkich.
Od samego początku konstrukcja Hubble'a pozwalała na wymianę poszczególnych przyrządów na przestrzeni czasu,
kiedy tylko naukowcy na ziemi opracowali nowe, potężniejsze instrumenty.
Obecnie zespół astronautów jest w trakcie ostatniej podróży do Hubble'a, aby poddać go przeglądowi techniczny z okazji wykonania 100 000 okrążeń Ziemi.
To jest piąta misja serwisowa do Hubble'a.
Pierwsza miała miejsce w 1993 roku, kiedy
w serii, stanowiących punkt zwrotny w historii, spacerów kosmicznych astronauci poprawili krótkowzroczny wzrok Hubble'a.
Trzy kolejne misje, w 1997, 1999 oraz 2002 roku, polegały na zastąpieniu różnych przyrządów i podzespołów Hubble'a.
Ta piąta misja serwisowa składa się z dwóch głównych części:
Pierwszą jest instalacja dwóch nowych przyrządów, a drugą naprawa dwóch przyrządów, które już są na pokładzie Hubble'a:
kamery ACS oraz spektrografu STIS.
Pierwszy z nowych przyrządów, Kamera Szerokokątna 3, to zasadniczo ulepszona kamera cyfrowa –
po prostu podobna do tych, z których ja oraz wy korzystamy do wykonania naszych fotografii z wakacji,
z tą różnicą, że ta kamera może poszczycić się 16-megapixelową matrycą, potrafi prowadzić obserwacje w ultrafiolecie, pracować w zakresie światła widzialnego i podczerwieni,
a przy tym jej waga sięga kilkuset kilogramów!
Drugim z nowych przyrządów jest tzw. Cosmic Origins Spectrograph, który będzie pracował w ultrafiolecie.
W przeciwieństwie do kamer, spektrograf nie wykonuje zdjęć —
zamiast tego rozbija światło na jego składowe kolory, aby ukazać jego spektrum, trochę podobnie jak tęcza.
Ponieważ nowa Szerokokątna Kamera 3 fotografuje w wielu kolorach —
co czyni ją pierwszym panchromatycznym przyrządem na Hubble'u - możemy się wiele nauczyć się o składzie odległych obiektów.
Światło ultrafioletowe ujawnia młode, gorące, jasno świecące gwiazdy,
żółte światło ukazuje obłoki wodorowego gazu, zaś światło czerwone odkrywa żarzące się pozostałości starszych gwiazd.
Poprzez połączenie zdjęć wykonanych w każdym kolorze,
astronomowie mogą ujrzeć wewnętrzną strukturę galaktyk i zacząć uczyć się, jak ulega zmianie na przestrzeni czasu.
Młoda protogalaktyka we wczesnym Wszechświecie świeci jasno w ultrafiolecie.
To światło podróżuje przez 13 miliardów lat, aby do nas dotrzeć,
a w tym czasie ulega przesunięciu do czerwonej i bliskiej podczerwieni części spektrum
oraz pozwala astronomom zobaczyć galaktyki we wczesnym etapie ich rozwoju.
Nowy, potężny spektrograf kosmicznych początków (Cosmic Origins Spectrograph),
COS, będzie badał gaz występujący pomiędzy galaktykami, aby dowiedzieć się więcej o ich chemicznym składzie
oraz wczesnym etapie rozwoju gwiazd we Wszechświecie.
Spektrograf będzie realizował to zadanie przyglądając się jak absorbowane jest światło z bardzo odległych kwazarów, kiedy przechodzi przez gaz.
Bliżej domu, ten usprawniony spektrograf może także wykrywać młode gwiazdy,
rozgrzane bardziej niż nasze Słońce, osadzone w gęstych obłokach pyłu, które dają początek ich narodzinom,
wyjaśniając zjawisko powstawania gwiazdy.
Drugie zadanie misji będzie dużym wyzwaniem dla astronautów.
Muszą naprawić dwa przyrządy, które już są na pokładzie Hubble'a,
ale od jakiegoś czasu nie funkcjonowały poprawnie.
Problem w tym, że te instrumenty nie były zaprojektowane do jakichkolwiek napraw w przestrzeni kosmicznej!
To zaś oznacza, iż kilku bardzo mądrych ludzi musiało wynaleźć nowe, zręczne narzędzia, aby pomóc astronautom w przeprowadzeniu naprawy.
Drugim problem jest to, że w rzeczywistości nie jest łatwo odgrywać elektryka w kosmosie.
Astronauci noszą naprawdę grube rękawice.
Dla nich, jakiekolwiek zadanie to jak próba obrania jajka w naprawdę grubych rękawicach do piekarnika.
... bez nich, będzie nawet jeszcze trudniej.
Będą musieli, na przykład, odkręcić ponad sto śrub, nie gubiąc ani jednej.
Jestem pewien, że wykonają tą pracę lepiej, niż ja...
Naprawiony przyrząd STIS uzyska widma promieniowania z obiektów –
ale o różnej długości fali dla nowego przyrządu COS.
Po raz pierwszy naukowcy będą w stanie zobaczyć jednocześnie widma z całego zakresu długości fal.
Nawet po zamontowaniu nowej szerokokątnej kamery,
naprawiony instrument ASC pozostanie najbardziej czułym przyrządem Hubble'a w zakresie światła widzialnego.
Wciąż będzie wykonywał olśniewające zdjęcia i pomagał naukowcom odkrywać tajemnice Wszechświata.
Dodatkowo, oprócz pracy związanej z przyrządami, również sam Hubble przejdzie przegląd techniczny.
Podobnie jak wasze samochody, po wykonaniu 100 000 okrążeń Ziemi,
Hubble wymaga działań będących odpowiednikami wymiany oleju czy zestawu nowych opon.
Astronauci odbędą dodatkowe spacery kosmiczne, aby wymienić niektóre części, co, przy odrobinie szczęścia, utrzyma Hubble'a w locie do późnych lat następnej dekady.
Ponadto przymocują również specjalny mechanizm, który pozwoli przyszłym zrobotyzowanym statkom kosmicznym dokować do Hubble'a, w celu skierowania go na spokojne,
ostateczne miejsce spoczynku w oceanie, kiedy w końcu nadejdzie jego czas.
Usprawnienia systemów naprowadzania i zasilania tchną w Hubble'a nowe życie.
Odmłodzony Hubble pozwoli astronomom kontynuować dokonywanie znaczących odkryć przez wiele nadchodzących lat.
Imponujące, nieprawdaż?
Wygląda na to, że ta misja serwisowa uczyni Hubble'a lepszym, niż kiedykolwiek.
Z niecierpliwością oczekuję na przedstawienie wam, w późniejszym czasie tego roku, ekscytujących odkryć dokonanych za pomocą tych instrumentów.
Wypatrujcie aktualizacji w misjach serwisowych na naszej stronie internetowej spacetelescope.org.
Tu dr J., wylogowuję się z Hubblecast.
Jeszcze raz natura zaskoczyła nas, przekraczając nasze najśmielsze wyobrażenia. Tłumaczenie – Mirosław Wójcik.