Một bức ảnh mới mang vẻ đẹp của một thiên hà xoắn ốc dị thường trong Cụm thiên hà Coma
được thực hiện với dữ liệu từ Máy ảnh Tiên tiến dành cho Khảo sát
gắn trên Kính thiên văn Không gian Hubble của NASA / ESA.
Bức ảnh trên cho thấy rất nhiều chi tiết mới mẻ của thiên hà NGC 4921,
cùng các thiên hà xa xôi ở đằng sau trải dài từ thời kỳ sơ khai của Vũ Trụ.
Đây là chương trình Hubblecast.
Với tin tức và hình ảnh từ Kính thiên văn Không gian Hubble của NASA / ESA.
Cùng du hành xuyên qua thời gian và không gian với Tiến sĩ J., hay Tiến sĩ Joe Liske.
Xin chào và chào mừng đến với chương trình Hubblecast.
Tôi là Richard Hook đến từ ESO.
Người dẫn chương trình của chúng ta, Tiến sĩ J. sẽ tạm nghỉ vì bận chăm sóc con gái.
Thế nên tôi sẽ thay Tiến sĩ giới thiệu các bạn về bức ảnh mới nhất từ Hubble
-- một thiên hà khá kỳ lạ và ma quái.
Cụm Thiên hà Coma,
nằm ở phía bắc chòm sao Coma Berenices, mang hình ảnh mái tóc của Nữ hoàng Berenices,
là một trong những cụm gần nhất chứa rất nhiều thiên hà trong Vũ Trụ liền kề
với hơn 1000 thành viên.
Nhiều thiên hà sáng nhất, bao gồm cả NGC 4921,
được chúng ta đề cập tới hôm nay, đã được phát hiện vào cuối thế kỉ XVIII
bởi nhà thiên văn học vĩ đại William Herschel.
Cụm thiên hà phong phú như Coma là nơi khá đông đúc
và nhiều thiên hà đã trải qua nhiều lần tương tác và sát nhập.
Hoạt động chậm rãi, liên tục này biến các thiên hà xoắn ốc,
rất giàu bụi và khí, thành hệ thiên hà elip trong suốt hơn với ít hoạt động tạo sao.
Kết quả là có nhiều thiên hà elip hơn và ít thiên hà xoắn ốc hơn trong Cụm Coma
so với cụm thiên hà khác được phát hiện ở nhiều góc tĩnh hơn trong Vũ Trụ.
Bức ảnh mới của Hubble cho thấy thiên hà NGC 4921,
một trong những thiên hà xoắn ốc hiếm có và khá dị thường --
là ví dụ của một thiên hà xoắn ốc "bị thiếu máu",
với quá trình tạo sao ở các nhánh diễn ra ít hơn nhiều so với ở thiên hà xoắn ốc khác.
Do đó, ta chỉ có thể nhìn thấy một vòng xoáy bụi mỏng manh cuộn tròn bao quanh thiên hà,
kèm theo một vài ngôi sao trẻ sáng màu xanh lam trong các cụm sao
được phân tách rõ ràng nhờ đôi mắt sắc nét của Hubble.
Phần lớn cấu trúc xoắn ốc nhợt nhạt ở phần bên ngoài thiên hà trơn tru đến khác thường
và mang lại cái nhìn tổng thể đầy ma quái như một con sứa trong suốt khổng lồ.
Bức ảnh phơi sáng rất lâu này cho chúng ta thấy có rất nhiều chi tiết đẹp của thiên hà và cả Vũ Trụ.
Nếu nhìn kỹ hơn ở giữa,
ta có thể thấy thiên hà này có vùng nhân sáng với một thanh ngang kéo dài sang mỗi bên.
Xa hơn nữa là chiếc vòng bụi cùng nhiều cụm sao trẻ màu xanh lam.
Nhiều thiên hà khá trong suốt và ta có thể nhìn xuyên qua các thiên hà ở xa hơn.
Ở phía ngoài có rất những chấm nhỏ trông giống như ngôi sao.
Thực ra chúng là các cụm sao cầu rất mờ --
chậm rãi quay quanh nhiều thiên hà ở trong cụm.
Bức ảnh trên chứa đầy hàng nghìn thiên hà xa và mờ với đủ hình dạng và kích thước.
Một vài thiên hà bình thường nhưng cũng có một số thiên hà khác
là các khối tạo sao hỗn loạn trong thời kỳ đầu của Vũ Trụ,
ở vị trí còn xa hơn cả thiên hà khổng lồ ở phía trước.
Ngoài ra còn có sự xuất hiện của một vài ngôi sao trong thiên hà Milky Way của chúng ta.
Nhiều thiên hà có bạn đồng hành và NGC 4921 dường như cũng không phải là ngoại lệ.
Ta có thể thấy một số vệt mờ là các thiên hà vệ tinh nhỏ đang quay quanh thiên hà chủ khổng lồ.
Cảm ơn bạn đã cùng tôi tham quan thiên hà NGC 4921 -
một thiên hà con sứa trong suốt khổng lồ
Tôi là Richard Hook đồng hành cùng chương trình Hubblecast.
Một lần nữa, tự nhiên khiến chúng ta phải kinh ngạc còn hơn cả trí tưởng tượng hoang dại của nhân loại.
Hubblecast được sản xuất bởi ESA/Hubble
tại Tổ chức Nghiên cứu Thiên văn học châu Âu tại Nam Bán Cầu (Đức).
Sứ mệnh Hubble là dự án hợp tác quốc tế giữa NASA và Cơ quan Vũ Trụ châu Âu.
Transcription by ESA/Hubble ; translation by — Thanh Sang Mai.