Po raz pierwszy w historii, należący do NASA/ESA, Teleskop Kosmiczny Hubble'a odkrył planetę pozasłoneczną metodą bezpośredniego obrazowania w zakresie światła widzialnego.
Ten dziwny świat, bardzo oddalony od swojej macierzystej gwiazdy i otoczony olbrzymim pasem pyłu i gazu, może posiadać bardziej imponujące pierścienie, niż Saturn.
To jest Hubblecast!
Wiadomości i zdjęcia z, należącego do NASA/ESA, Teleskopu Kosmicznego Hubble'a.
Podróżując poprzez czas i przestrzeń z naszym gospodarzem doktorem J., znanym również jako dr Joe Liske.
Cześć i witajcie w kolejnym odcinku Hubblecast.
Nasze ulubione orbitujące obserwatorium jest wciąż zapracowane, pomagając astronomom w badaniu pozasłonecznych planet —
enigmatycznych światów okrążających gwiazdy inne, niż nasze Słońce.
Hubble jeszcze raz sprawdził to, co wiecie.
Kierując swój wzrok na gwiazdę Fomalhaut, dokonał kolejnego zdumiewającego odkrycia.
Fomalhaut, widoczna z południowej półkuli, jest jedną z najjaśniejszych gwiazd na nocnym niebie.
Znajduje się w odległości 25 lat świetlnych od Ziemi, a zatem dość blisko.
Fomalhaut jest znacznie gorętsza niż nasze Słońce i 15 razy jaśniejsza.
Świeci w wyniku spalania wodoru w tak zastraszającym tempie, że wypali się w ciągu zaledwie miliarda lat, co stanowi 10% długości życia naszej gwiazdy.
Jednak jej najbardziej interesującą cechą, jest być może spory dysk otaczającego ją gazu, wyglądający jak pas życia.
To właśnie ten pierścień, jako pierwszy zwrócił uwagę astronomów.
Niezupełnie koncentruje się na Fomalhaut jak przewidywano, sugerując tym samym, że grawitacja innego ciała —
być może planety — rozciąga jego kształt.
I tak Hubble został wezwany do rozwikłania zagadki zniekształconego dysku.
Co zadziwiające, zdjęcie wykonane przez Hubble'a rzeczywiście pokazuje planetę.
Krąży ona wokół Fomalhaut w olbrzymiej odległości, stanowiącej odpowiednik blisko 10-krotnej odległości między Saturnem, a Słońcem.
Na cześć macierzystej gwiazdy astronomowie nadali tej planecie niezwykle chwytliwą i przemawiającą do wyobraźni nazwę,
Fomalhaut... b.
Planety wokół innych gwiazd wykrywane były już wcześniej,
jednak zazwyczaj pośrednio, poprzez poszukiwanie różnego rodzaju wskazówek,
takich jak chybotliwy ruch gwiazdy, kiedy jest okrążana przez planetę,
lub spadek jasności gwiazdy, kiedy planeta przechodzi przed nią.
Tym razem Hubble dostarczył nam rzadkie, bezpośrednie zdjęcie planety pozasłonecznej,
a co ważniejsze, pierwsze w zakresie światła widzialnego — czyli takiego, które widzą nasze oczy.
Co zdumiewające, Hubble zdołał pstryknąć zdjęcie tej planety nie tylko raz,
lecz dwukrotnie, w blisko dwuletnim odstępie czasu.
Rzeczywista zdolność do ujrzenia tego samego punktu światła, przemieszczającego się wokół centralnej gwiazdy, stanowi wyraźny znak, że obiekt naprawdę znajduje się na orbicie
i nie jest jedynie czymś, co może pojawić się w polu widzenia.
Astronomowie obliczyli, że wykonanie pełnej orbity zajmuje tej planecie około 872 ziemskie lata.
Obecnie wykonywanie zdjęć pozasłonecznych planet jest bardzo skomplikowanym zajęciem.
Fomalhaut jest jedną z najjaśniejszych gwiazd nocnego nieba.
Dla porównania planeta jest jedynie bardzo odległym, bladym punkcikiem światła.
Jego dojrzenie było jedynie możliwe, kiedy większość światła pochodzącego od gwiazdy została zablokowana,
za pomocą przyrządu zwanego koronografem.
Tak więc Hubble zdołał przejrzeć przez oślepiający blask i bezpośrednio dostrzegł planetę.
Następnie zebrano wszelkie wskazówki, aby nakreślić obraz tego egzotycznego świata.
Kształt dysku wskazuje, że planeta ma masę najwyżej trzykrotnie większą od Jowisza,
zaś obserwacje pokazują, iż Fomalhaut jest znacznie jaśniejsza niż oczekiwano od obiektu tej wielkości.
Mógł on posiadać olbrzymi system pierścieni, znacznie większy niż system Saturna, odbijający światło gwiazdy we wszystkich kierunkach.
Pewnego dnia materiał w tych pierścieniach może nawet połączyć się, aby uformować księżyce.
Niestety w najbliższym czasie nie udamy się z wizytą na Fomalhaut b.
Chociaż, w kosmicznym sensie, jest dość blisko nas, statek kosmiczny wciąż potrzebowałby tysięcy lat, aby tam dotrzeć.
Zatem cieszmy się, że mamy Hubble'a, który dostarcza nam kolejnych niesamowitych wrażeń —
zapierające dech w piersiach zdjęcia i niesamowitą naukę.
Tu dr J., wylogowuję się z Hubblecast.
Jeszcze raz natura zaskoczyła nas, przekraczając nasze najśmielsze wyobrażenia. Tłumaczenie — Mirosław Wójcik.