Używając teleskopu Hubble'a astronomowie znaleźli pierwszy wyraźny dowód
na istnienie mgieł, chmur na dużej wysokości w atmosferze planety poza Układem Słonecznym.
To odkrycie pozwala lepiej zrozumieć klasę planet olbrzymów, które astronomowie nazywają ,,gorącymi Jowiszami".
To jest Hubblecast!
Nowości i zdjęcia z Kosmicznego Teleskopu Hubble'a.
Podróż w czasie i przestrzeni wraz z doktorem J.
Witajcie!
Przez ostatnie 15 lat astronomowie odkryli ponad 270 planet wokół innych gwiazd.
Ważnym pytaniem jest naturalnie: Jakie są te planety poza Układem Słonecznym?
Większość z nich to gazowe olbrzymy, kilka razy większe od Jowisza, który jest największą planetą w naszym Układzie Słonecznym.
Inne to mniejsze kamieniste lub lodowe światy, które są kilka razy większe od naszego domu, planety Ziemia.
Wciąż poszukujemy planety podobnej do naszej.
Za pomocą kamery Advanced Camera for Surveys (w skrócie ACS)
teleskop Hubble'a zaobserwował ostatnio fascynującą ogromną gazową planetę krążącą wokół gwiazdy HD 189733.
Dokładna analiza tych wysokiej precyzji obserwacji wykonana przez grupę Frédérica Ponta z Genewskiego Obserwatorium Uniwersyteckiego
pokazała, że planeta ta, oznaczona jako HD 189733b, posiada ciemną mglistą warstwę rozciągającą się na dużej wysokości, do 1000 km w górnej atmosferze planety.
Atmosfera tej gazowej planety ma temperaturę około 800 stopni Celsjusza.
Powodem tego jest bliskość centralnej gwiazdy i dlatego też astronomowie nazywają ten typ planet ,,gorącymi Jowiszami".
Wspomniane mgły są prawdopodobnie uformowane przez maleńkie zagęszczone cząsteczki, o rozmiarach mniejszych niż jedna tysięczna (1/1000) milimetra,
podobnie jak te znane już na Wenus i księżycu Saturna, Tytanie.
Ich obecność oznacza, że niebo nad planetą HD 189733b
wyglądałoby bardzo podobnie jak czerwony zamglony zachód Słońca oglądany z zanieczyszczonego miasta na Ziemi.
Dzisiaj mamy specjalnego gościa.
To jest dr Bob Fosbury, lider misji teleskopu Hubble'a w Europie.
Powiedz mi Bob, co jest takiego szczególnego na temat tej właśnie gwiazdy i jej planety?
To jest dość szczególny układ planetarny, ponieważ gwiazda jest dość mała,
jedynie około 75% rozmiaru naszego Słońca, a planeta jest większa niż Jowisz.
Więc kiedy planeta porusza się na tle gwiazdy, zasłania całkiem sporą część światła gwiazdy, co pozwala na bardzo dokładne pomiary.
Co uczyniło te obserwacje tak precyzyjnymi? Dlaczego było to możliwe dopiero teraz?
Musimy to robić za pomocą teleskopu kosmicznego, ponieważ, jeśli robimy to z powierzchi Ziemi,
atmosfera sprawia, że precyzyjne obserwacje jasności są bardzo trudne.
Co jest szczególnego na temat tych właśnie obserwacji to fakt, że astronomowie rozłożyli światło na wiele pikseli odbiornika.
Więc zamiast małego punktu reprezentującego gwiazdę na detektorze światła
światło gwiazdy rozłożone jest na widmo przy użyciu specjalnego modu kamery Advanced Camera for Surveys.
To umożliwia bardzo precyzyjny pomiar, ponieważ możemy mierzyć wzdłuż bardzo wielu pikseli na dużej powierzchni odbiornika,
ale również rozdzielenie kolorów pozwala na pomiar jasności (lub spadku jasności) gwiazdy dla wielu kolorów.
Takie pomiary dla różnych kolorów pozwalają na charakteryzację natury tej atmosfery.
Aby odkryć wspomniane mgły, astronomowie musieli wykonać sporo detektywistycznej pracy.
Było to możliwe dzięki temu, że z naszego punktu obserwacyjnego orbita planety HD 189733b jest widziana niemalże z boku.
Oznacza to, że co 2 dni planeta porusza się wzdłuż obserwowanej przez nas tarczy gwiazdy.
Kiedy to się dzieje, mała część światła gwiazdy musi przejść przez atmosferę planety, aby dotrzeć do Ziemi.
To zjawisko powoduje, że skład atmosfery planety wpływa na przechodzące przez nią światło i zostawia pewne charakterystyczne ślady.
Astronomowie mogą potem je wykryć w widmie światła gwiazdy.
Astronomowie spodziewali się zobaczyć wyraźne ślady sodu, potasu i wody w atmosferze planety.
Fakt, że nie były one zauważone, doprowadziło do wniosku, że zostały one zamazane przez czerwone chmury czy mgły wysoko w atmosferze planety.
Według naukowców mgła taka składa się prawdopodobnie z maleńkich cząsteczek kondensatów żelaza i krzemianów.
Kiedy odkryto planety poza Układem Słonecznym około 15 lat temu, nie wiedzieliśmy, jak szybko zaczniemy odkrywać ich sekrety.
Nowe obserwacje teleskopu Hubble'a są ważnym krokiem w kierunku lepszego zrozumienia tych niesamowitych planet poza naszym Układem Słonecznym.
Kto wie, czego się dowiemy na temat tych odległych światów przez następne kilka lat?
Tu dr J, to już wszystko w dzisiejszym Hubblecast.
Jeszcze raz natura zaskoczyła nas bardziej niż najśmielsza wyobraźnia.
Hubblecast tworzony jest przez ESA/Hubble w Europejskim Obserwatorium Południowym w Niemczech.
Misja Hubble to międzynarodowy projekt prowadzony przez NASA oraz Europejską Agencję Kosmiczną. Tekst: ESA/Hubble. Tłumaczenie: Anna Raiter-Smiljanic.